Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
w Olsztynie

KARTA FORTYFIKACJI

Nazwa:

Pozycja Iławska
(niem. Deutsch Eylau Stellung)

Sytuacja:

Widok ogólny

Nr inwentarzowy:

5

Miejscowość:

Dziarny

Gmina:

Iława

Powiat:

iławski

Województwo:

warmińsko - mazurskie

Nazwa własna historyczna:

MG – Schartenstand D

Nazwa własna współczesna:

schron bojowy (stanowisko bojowe
do ognia czołowego)

Usytuowanie w terenie:

Schron zlokalizowany przy drodze Iława – Lubawa, po jej wschodniej stronie, w bezpośrednim sąsiedztwie drogi leśnej, dochodzącej do drogi prowadzącej do wsi Dziarny.

Rok powstania/okres budowy - przebudowy:

1939r.

Materiał wykonania:

żelbet

Wnętrze schronu. Widoczny otwór strzelniczy i miejsce po płycie pancernej.

Opis rozwiązań konstrukcyjno - materiałowych:

Ilość kondygnacji: 1 kondygnacja naziemna

Konstrukcja schronu ze słabo zbrojonego betonu na profilach z blachy falistej – w przekroju
o profilu litery „H”.

Obiekt pozbawiony płyty pancernej.

Otwór strzelniczy ukształtowany na zewnątrz w profil przeciwrykoszetowy. Grubość ścian bocznych schronów wynosi 60 cm, a ściany przedniej 50 cm, pozostałe ściany są 30 cm grubości. Schron jest tzw. lustrzanym odbiciem schronu oznaczonego nr 1.

Historia obiektu/pozycji:

Pozycja Iławska (niem. Deutsch Eylau Stellung) w niemieckich planach wojskowych była pozycją, która miała zostać wybudowana dopiero w okresie mobilizacji wojska, czyli tzw. rozpoznaną. Zadaniem tych umocnień było ochronić Iławę (wówczas bardzo ważny węzeł kolejowy i drogowy na terenie Prus Wschodnich) przed wypadami polskiej kawalerii mogącej zniszczyć infrastrukturę kolejową, niezbędną do zaopatrzenia wojsk niemieckich mających nacierać na Warszawę. Wzniesiono wówczas, na południe od Iławy przy drogach dojazdowych do miasta, cztery żelbetowe schrony do ognia czołowego o odporności D (niem. MG Schartenstand D). We wrześniu 1939r. umocnienia te spełniły rolę, jaką im przypisano. Jednak
w styczniu 1945r., mimo przeprowadzonej wcześniej modernizacji schronów
w 1944r. (jeden ze schronów zamieniono z bojowego na bierny oraz wzniesiono betonowe schrony lub stanowiska dla dział pancernych), nie mogły już one sprostać nacierającym spod Lubawy radzieckim wojskom pancernym dowodzonym przez gen. Małachowa.

Rzut

Stan zachowania:

Stan techniczny konstrukcji – dobry.

Obiekt łatwodostępny.

Obiekt otwarty, z dostępnym wnętrzem.

Wnioski konserwatorskie:

Obiekt kwalifikuje się objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpisanie do rejestru zabytków.

Wartość:

naukowa, historyczna

Data wypełnienia:

październik 2006 r.

Autor opisu:

Adam Płoski

Autor rysunków

Agata Grygo

Autor zdjęć:

Adam Płoski

Przechowywanie negatywów

Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Olsztynie