Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
w Olsztynie

KARTA FORTYFIKACJI

Nazwa:

Pozycja Piska

(niem. Johhanisburg Stellung)

Sytuacja:

Widok ogólny

Nr inwentarzowy:

1

Miejscowość:

Pisz

Gmina:

Pisz

Powiat:

piski

Województwo:

warmińsko - mazurskie

Nazwa własna historyczna:

Gruppenunterstand

(Typ: Regelbau 501)

Nazwa własna współczesna:

Schron bierny
dla 1 drużyny piechoty

Usytuowanie w terenie:

Obiekt znajduje się na południe od miasta pomiędzy drogą Pisz – Pogubie Średnie a rzeką Pisą, ok. 100 m na zachód od drogi leśnej prowadzącej do miejskiej zabudowy kolonijnej.

Rok powstania/okres budowy - przebudowy:

1941r.

Materiał wykonania:

żelbet

Wnętrze obiektu z zachowaną płytą pancerna.

Opis rozwiązań konstrukcyjno - materiałowych:

Ilość kondygnacji: 1 kondygnacja naziemna

Obiekt wykonany z żelbetu.

Strop wykonany ze stalowych teowników.

Schron zaopatrzony w wyjście ewakuacyjne.

Zachowane  stalowe  (pancerne) elementy wyposażenia.

Grubość żelbetowych ścian i stropów wynosi 2 metry

Historia obiektu/pozycji:

W skład Pozycji Piskiej (niem. Johannisburg Stellung) wchodzi Punkt Oporu Pisz (Stützpunkt Johannisburg) wraz z flankującymi – oskrzydlającymi go od północy i południa schronami
w miejscowości Wiartel i Młynno (dziś już nieistniejącej). Pozycja Piska miała zabezpieczyć przesmyki pomiędzy jeziorami Wiartel, Brzozolasek i Roś (zlokalizowanymi na południowy - zachód i północny – wschód od Pisza). Pierwsze schrony wchodzące w skład pozycji zostały wzniesione latem 1939r. w oparciu o konstrukcję ze słabo zbrojonego betonu na profilach
z blachy falistej o przekroju litery „H” (stąd potoczna nazwa „Heinrich”). Były to cztery schrony dla broni maszynowej. Jeszcze w 1939r. rozpoczęto prace związane z rozbudowaniem pozycji. Kilka z obiektów poddano wówczas modyfikacji: do dwóch schronów typu Heinrich Stand dobudowano garaże dla armat przeciwpancernych, a jeden z garaży tego typu wzniesiono jako samodzielną budowlę. W ramach pozycji wybudowano również obiekt fortyfikacji ciężkiej, który został przystosowany do prowadzenia ognia z dwóch karabinów maszynowych. W związku ze spodziewanym atakiem wojsk radzieckich umocnienia Pozycji Piskiej zostały wzmocnione w 1944r. poprzez wykopanie rowu przeciwpancernego.
W styczniu 1945r. umocnienia pozycji zostały jednak opuszczone przez oddziały niemieckie praktycznie bez podjęcia walk.

Schron został włączony do Pozycji Pisy.

Rzut

Stan zachowania:

Stan techniczny konstrukcji – dobry.

Obiekt łatwodostępny.

Obiekt otwarty, z dostępnym wnętrzem.

Zachowane elementy wyposażenia (rura od peryskopu, płyta obrony wejścia, ościeżnice drzwi).

Wnioski konserwatorskie:

Obiekt kwalifikuje się objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpisanie do rejestru zabytków.

Wartość:

naukowa, historyczna

Data wypełnienia:

październik 2006 r.

Autor opisu:

Adam Płoski

Autor rysunków

Agata Grygo (na podstawie W. Rużewicz)

Autor zdjęć:

Adam Płoski

Przechowywanie negatywów

Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Olsztynie