b28spec2.pdf

(3332 KB) Pobierz
BIULETYN INFORMACYJNY
ODDZIAŁU
WARSZAWSKIEGO PTT
im. Mieczysława Karłowicza
Dodatek specjalny
Warszawa, luty 2009 r.
W setną rocznicę
śmierci
Mieczysława Karłowicza
Mieczysław Karłowicz (1876-1909
)
"I gdy znajdę się na stromym wierzchołku, sam, mając jedynie lazurową kopułę nieba nad
sobą, a naokoło zatopione w morzu równin zakrzepłe bałwany szczytów - wówczas zaczynam
rozpływać się w otaczającym przestworze, przestając się czuć wyosobnioną jednostką,
owiewa mnie potęŜny, wiekuisty oddech Wszechbytu. Tchnienie to przebiega przez wszystkie
fibry mej duszy, napełnia ją łagodnym
światłem
i sięgając do głębin, gdzie leŜą wspomnienia
trosk i bólów przeŜytych, goi, prostuje, wyrównywa. Godziny przeŜyte w tej podświadomości
są jakby chwilowym powrotem do niebytu: dają one spokój wobec
Ŝycia
i
śmierci,
mówią o
wiecznej pogodzie roztopienia się we wszechistnieniu."
M. Karłowicz h. Karłowicz
Mieczysław Karłowicz
Biografia
11 grudnia 1876 roku w Wiszniewie na Białorusi przyszedł na
świat
Mieczysław
Karłowicz jako czwarte i ostatnie dziecko Jana i Ireny Karłowiczów. Ojciec Mieczysława Jan
Karłowicz był wybitnym językoznawcą i etnologiem, grał na wiolonczeli, fortepianie,
komponował, zajmował się teorią muzyki, tłumacząc m.in. "Zasady muzyki" R. Richtera na
język polski. Matka Mieczysława Irena wykształcona
śpiewaczka,
pochodziła ze słynnego i
bardzo bogatego rodu Sulistrowskich kultywującego bogate tradycje patriotyczne, rodu
1
wychowującego swoich potomków na ludzi sztuki, kultury i nauki. W salonach
Karłowiczów organizowano wieczory muzyki kameralnej i chóralnej, bywali tam równieŜ
wybitni ludzie sztuki i literatury (m.in. Stanisław Witkiewicz, Eliza Orzeszkowa) co miało
niemały wpływ na późniejsze
Ŝycie
Mieczysława. Rodzice małego Miecia zwłaszcza matka
planowała dla syna karierę skrzypka - wirtuoza. Zgodnie z tymi planami Mieczysław
rozpoczął w 1882 roku naukę gry na skrzypcach u róŜnych nauczycieli, poniewaŜ rodzina
Karłowiczów przez całe dzieciństwo Mieczysława podróŜowała po Europie (1882-85
Heindelberg, 1885 Praga, 1886-87 Drezno).
Dopiero w 1887 roku rodzina Karłowiczów osiadła na stałe w Warszawie, gdzie
Mieczysław rozpoczął naukę w Gimnazjum Wojciecha Górskiego, dwa lata później zaczął
pobierać lekcje u znakomitego pedagoga i wirtuoza Stanisława Barcewicza. W tym teŜ roku
rodzina Karłowiczów wyjeŜdŜa po raz pierwszy do Zakopanego zwiedzając Morskie Oko,
Czerwone Wierchy, później w kolejnych latach
Świnicę,
Rysy, Kościelec, Kominiarski
Wierch,
śółtą
Turnię. Te pierwsze wyprawy w góry stanowiły podwaliny do późniejszej
działalności taterniczej i kompozytorskiej Mieczysława Karłowicza. Właśnie w Zakopanem
(1892) odbył się pierwszy publiczny występ 16- letniego Mieczysława jako skrzypka,
wykonał wówczas Koncert Romantyczny B. Godarda i Rondo C. Saint - Saënsa. W tym
równieŜ okresie powstają pierwsze kompozycje młodego Karłowicza: - utwór na skrzypce i
fortepian -
Chant du soi,
pierwsza pieśń -Cudowny kwiat dedykowana matce oraz pierwszy
artykuł turystyczny opublikowany w zakopiańskiej prasie noszący tytuł Kościelec.
Tymczasem jednak dobiegła końca nauka gry na skrzypcach u Stanisława Barcewicza, młody
Mieczysław zdaje maturę i wyjeŜdŜa do Berlina, gdzie rozpoczyna studia kompozycji u
mistrza pedagogiki muzycznej Henryka Urbana.
Pobyt w Berlinie rozszerza horyzonty umysłowe i zainteresowania muzyczne młodego
adepta kompozycji. Uczęszcza na uniwersyteckie wykłady historii muzyki, filozofii i fizyki,
poznaje coraz to nową muzykę m. in. Brahmsa, Wagnera, Webera, Schuberta i innych
kompozytorów. W czasie studiów nawiązuje współpracę z Warszawskim Towarzystwem
Muzycznym jako dyrygent i pedagog. W tym czasie równieŜ zbliŜa się do grupy
kompozytorskiej zwanej Młodą Polską biorąc czynny udział w organizowanych przez nią
koncertach. Wśród kompozytorów Młodej Polski oprócz Karłowicza moŜna wymienić:
Zygmunta Noskowskiego, Grzegorza Fitelberga, Ludomira RóŜyckiego i Karola
Szymanowskiego. Charakterystyczne cechy młodopolskie to indywidualizm, skłonność do
mistycyzmu i symbolicznych form, gdzie sztuka jest najwyŜszą religią, a artysta jest jej
kapłanem. NaleŜy jednak pamiętać,
Ŝe
istnienie elementów młodopolskich w twórczości
Karłowicza, było rezultatem oddziaływania tzw. ducha epoki. Duch ten najpełniej objawił
się
u
progu
kariery
Karłowicza
w
jego
pieśniach.
Oprócz studiów berlińskich Mieczysław Karłowicz rozpoczyna równieŜ studia
dyrygenckie w Lipsku, po dwóch latach wraca do kraju, , w 1901 r. Działał w Zarządzie
Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, załoŜył przy nim i prowadził orkiestrę
smyczkową.
2
W latach 1904-1909 powstało sześć poematów symfonicznych op. 9-14. Karłowiczowi nie
odpowiadała jednak atmosfera w Warszawie, popadał w konflikty z kierownictwem
tamtejszej filharmonii. Coraz częściej przyjeŜdŜał do Zakopanego, a w 1907 r. zamieszkał
tam na stałe. Działał w Towarzystwie Tatrzańskim, publikował reportaŜe z wędrówek
górskich, pasjonował się wspinaczką, jazdą na nartach, fotografiką.
Stał się jednym z pionierów polskiego taternictwa, choć w górach szukał raczej doznań
estetycznych niŜ sportowych (jest autorem powiedzenia "Szanujcie majestat gór"), był
instruktorem kursów narciarskich, jednym z pomysłodawców załoŜenia TOPR.
Dzięki swojej twórczości symfonicznej zajął w neoromantycznym nurcie muzyki
z początków XX w. jedno z najwaŜniejszych miejsc. Napisał wiele artykułów o tematyce
muzycznej, np. "Nie wydane dotychczas pamiątki po Chopinie" "Muzyka swojska w
Filharmonii Warszawskiej" oraz o tematyce górskiej, np. "Kościelec", "Mieczysław
Karłowicz w Tatrach", " Wśród
śniegów
tatrzańskich" i inne. Umiłowane przez niego góry
3
odbierają mu jednak
Ŝycie.
Mieczysław ginie w dniu 8 lutego 1909 roku zasypany lawiną
śnieŜną
pod stokami Małego Kościelca. W chwili tragicznej
śmierci
ma zaledwie 33 lata..
Tydzień później 16 lutego przy udziale kilkutysięcznych tłumów odbył się jego
pogrzeb na warszawskich Powązkach. W tym samym dniu ukazała się w
Zakopanem drukowana ulotka - odezwa.
Pamięci Mieczysława Karłowicza
(Odezwa)
Wstrząśnięci wieścią o wczesnej, nagłej, tragicznej śmierci szlachetnego człowieka, artysty i
twórcy muzyka, odczuwając ból utraty Jego dla sztuki i dla Polski niŜej podpisani uznają za
słuszne postawienie Mu ze składek publicznych pamiątkowego kamienia w miejscu, gdzie
zginął i wzywają wielbicieli talentu zmarłego do wzięcia udziału w zbieraniu pieniędzy na
cel powyŜszy. Ewentualna nadwyŜka obrócona będzie na utworzenie stałej pomocy
ratunkowej w Zakopanem.
Z. Czaplicki, J. Kasprowicz,
S. śeromski, W. Zacharewicz i inni
Składki przekroczyły 1000 koron, część z nich została przeznaczona na pamiątkowy głaz
granitowy, który wmurowano na szlaku górskim w miejscu śmierci M. Karłowicza,
natomiast reszta posłuŜyła do załoŜenia Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia
Ratunkowego, o powołanie którego mocno zabiegał kompozytor jeszcze za swego Ŝycia.
Swój dorobek kompozytorski w testamencie przekazał Towarzystwu Muzycznemu
w Warszawie, nuty spłonęły jednak podczas powstania warszawskiego. Wspomnienia
taternickie i zdjęcia znajdują się w zbiorach Biblioteki Górskiej w Krakowie. W Muzeum
Tatrzańskim w Zakopanem przechowywane są dwa aparaty fotograficzne kompozytora.
4

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin