10 OPER
Tytuł Carmen
Muzyka Georges Bizet
Libretto Henri Meilhac i Ludovic Halévy
Rodzaj Opera buffa
Liczba aktów 4
Język oryginału francuski
Źródło literackie nowela Prospera Mériméego
Prapremiera 3 marca 1875, Paryż
POSTACIE:
Carmen, cyganka, Don Jose, sierżant, Micaela, dziewczyna z wioski Don Josego, Escamillo, toreador, przemytnicy: Dancairo, Ramendado, Cyganki: Fransquita, Mercedes
oficerowie: Zuniga, porucznik, Morales, Andres, porucznik, Lillas Pastia, karczmarz; gawiedź uliczna, dzieci, robotnice z fabryki cygar, żołnierze, Cyganie, torreadorzy, przemytnicy
TREŚĆ
Akcja rozgrywa się w XIX wieku przed fabryką cygar, gdzie wartę mają żołnierze. Do jednego z nich Don Jose przychodzi narzeczona, jednak nie zastaje go na warcie. Po pewnym czasie w fabryce jest przerwa i wychodzą z niej kobiety, wśród których jest Carmen - westchnienie wielu mężczyzn.Gardzi ona nimi, jednak Don Jose otrzymuje od niej kwiat. Za chwilę przychodzi do niego narzeczona i wręcza mu list od matki, która domaga się jego powrotu do domu i ożenku. W fabryce wybucha bójka i Carmen powinna zostać aresztowana jednak Don Jose puszcza ją wolno. Zostaje za to zdegradowany i otrzymuje karę 2 miesięcy karceru.
W akcie II Carmen chce uwieźć Don Jose, żeby ten zdezerterował z wojska i przeszedł na stronę przemytników. Chłopak nie zgadza się. Jednak, gdy jego przełożony chce uwieźć Carmen, ten staje w jej obronie i atakuje przełożonego. Przez to jest zmuszony uciekać z wojska.
Akt III przedstawia pobyt z przemytnikami w górach, gdzie Carmen odrzuca zaloty Don Jose, bo podoba jej się inny. Mężczyźni biją się o nią lecz dziewczyna nie staje w obronie Don Jose. Pojawia się narzeczona, która informuje go, że jego matka umiera. Don Jose postanawia wrócić do Sewilli, jednak zapowiada Carmen, że jeszcze wróci.
W akcie IV TRWA POWITANIE TORREADORÓW, NA KTÓRYM cARMEN PRZYBYWA Z NOWYM OBLUBIEŃCEM. lUDZIE OSTRZEGAJĄ DZIEWCZYNĘ, ŻE dON jOSE JEST żądny zemsty.
Dziewczyna oddaje mu pierścionek, a Don Jose wyznaje jej miłość i przebija ją sztyletem.
Tytuł: Cyrulik sewilski
Rodzaj opera buffa
Muzyka Gioacchino Rossini
Libretto Cesare Sterbini
Liczba aktów 2
Język oryginału włoski
Źródło literackie Cyrulik sewilski Pierre'a Beaumarchais'go
Data powstania 1813
Prapremiera 20 lutego 1816 Teatro Argentina Rzym
Postacie:
Rozyna, podopieczna Bartola
Doktor Bartolo, opiekun Rozyny
Hrabia Almaviva, wielkorządca Andaluzji
Figaro, cyrulik sewilski
Fiorello, sługa Hrabiego
Don Basilio, nauczyciel muzyki
Berta (Marcellina), służąca Bartola
Ambroży, służący Bartola
Notariusz
Treść:
Akcja rozgrywa się w Sewilli w XVIII w. Hrabia Almawiwa zakochał się w dziewczynie imieniem Rozyna. To dla niej przyjechał z Madrytu do Sewilli i wystaje na ulicy pod jej oknem, roztropnie podając się za ubogiego Lindora. Rozynie grozi ożenek z jej posuniętym w latach opiekunem, Bartolo. Hrabia, upewniwszy się co do uczuć dziewczyny, postanawia nie dopuścić do tych zaślubin. W osiągnięciu celu pomaga mu dawny sługa, Figaro, który obecnie świadczy usługi rywalowi Almawiwy.
Tytuł : Aida
Muzyka Giuseppe Verdi
Libretto Antonio Ghislanzoni na podstawie scenariusza Auguste’a Mariette’a
Język włoski
Data powstania 1869-1871
Prapremiera 24 grudnia 1871 Kair
Amneris, córka faraona
Radames, wódz wojsk egipskich
Aida, etiopska niewolnica
Amonasro (w polskiej tradycji operowej często Amonastro), etiopski władca, ojciec Aidy
Il Re, Faraon
Ramfis, arcykapłan Izydy
Egipt w przededniu wojny z Etiopią. Radames, kapitan gwardii, marzy o pięknej Aidzie, etiopskiej niewolnicy Amneris, córki faraona. Kiedy księżniczka dowiaduje się o tym, wybucha w niej zazdrość. Etiopia wypowiada wojnę Egiptowi. Głównodowodzącym wojsk egipskich zostaje Radames. Amneris oszukuje Aidę: wmawia jej, że Radames zginął. Służka wpada w rozpacz. Wojna zakończyła się zwycięstwem Egiptu. Faraon błogosławi wojsku Radamesa.Dowódca prosi o łaskę dla jeńców. Wśród nich znajduje się Amonastro, król Etiopii ojciec Aidy.Faraon puszcza wolno wszystkich z wyjątkiem Aidy i jej ojca. Nagrodą Radamesa jest ręka Amneris. Świątynia Izydy nad brzegiem Nilu. Podczas miłosnego spotkania Aida namawia Radamesa na ucieczkę. Po chwili wahania, decyduje się wskazać ukochanej drogę przemarszu wojsk egipskich, którą mogą zbiec. Amonastro, chcąc zdobyć strategiczne informacje, podsłuchiwał całą rozmowę. Nie on jeden...swoją obecność ujawnia Amneris. Aida z ojcem uciekają, Radames zostaje pojmany. Radames, po długim przesłuchaniu, zostaje skazany na zamurowanie w grobowcu. Kiedy czeka w ciemnościach na śmierć, słyszy głos Aidy. Etiopska księżniczka podsłuchała rozprawę i zawczasu schroniła się w grobowcu. Razem żegnają się ze światem żywych.
Tytuł: Rigoletto
Libretto Francesco Maria Piave na podstawie dramatu Król się bawi autorstwa Victora Hugo
Liczba aktów 3
Prapremiera 11 marca 1851, Teatro La Fenice w Wenecji
Rigoletto, książęcy błazen
książę Mantui
Gilda, córka Rigoletta
Sparafucile, morderca
Magdalena, siostra Sparafucila
Giovanna, służka Rigoletta
hrabia Ceprano
hrabina Ceprano
hrabia Monterone
Marullo, dworzanin
Borsa, dworzanin
Akcja rozgrywa się w Mantui i okolicach, w XVI wieku. W pałacu księcia Mantui odbywa się bal. Książę uwiódł niedawno córkę hrabiego Monterone, a teraz wpadła mu w oko hrabina Ceprano. Błazen książęcy, znienawidzony przez wszystkich Rigoletto, wyśmiewa publicznie hrabiego Ceprano. Hrabia pragnie zemsty - proponuje dworzanom, aby porwać dla księcia piękną dziewczynę, którą co wieczór odwiedza Rigoletto. Ceprano sądzi, że dziewczyna jest kochanką błazna. Pojawia się hrabia Monterone, który żąda od księcia satysfakcji za uwiedzenie córki. Rigoletto drwi również z niego. Monterone przeklina błazna i jego pana. W sercu Rigoletta budzi się przeczucie nieszczęścia. Rigoletto ma córkę - ukochaną Gildę, którą wychowuje w ukryciu i pozwala wychodzić jedynie do kościoła. Nie wie jednak, że właśnie w kościele dziewczyna pokochała nieznanego młodzieńca. Do domu Rigoletta wkrada się książę Mantui. To jego kocha Gilda. Po odejściu błazna staje on przed Gildą i wyznaje jej miłość. Po odejściu księcia na ulicy pojawiają się dworzanie, by wykonać plan hrabiego Ceprano. Rigoletto pomaga im przekonany, iż działają na rozkaz księcia i porwać chcą żonę hrabiego. Pozwala im zakryć sobie twarz i dopiero słysząc krzyk Gildy spostrzega, że porywaną jest nie mieszkająca w domu naprzeciwko hrabina, lecz jego własna córka. Zrozpaczony Rigoletto poszukuje córki. Nagle z książecej komnaty wybiega Gilda. Opowiada ojcu przebieg wydarzeń. Rigoletto wpada w gniew. Obiecuje księciu zemstę za pohańbienie córki. Gilda, która wciąż kocha księcia, prosi ojca, by porzucił swój zamiar. Rigoletto jest nieubłagany. W domu płatnego zabójcy Sparafucila książę próbuje uwieść siostrę bandyty, Magdalenę. Wcześniej Rigoletto zapłacił Sparafucilowi, by ten zabił księcia. Błazen przyprowadził ze sobą również Gildę, aby zrozumiała, że książę nie jest wart jej miłości. Magdalena, której spodobał się młodzieniec, prosi brata, by darował mu życie. Sparafucile stwierdza, że nie zabije księcia, jeżeli będzie mógł zgładzić kogoś innego. Słyszy to Gilda i postanawia poświęcić się za ukochanego: puka do drzwi i wchodzi do wnętrza. Pojawia się Rigoletto i otrzymuje od Sparafucila worek z ciałem zamordowanej ofiary. Nagle słyszy śpiew księcia. Rozpruwa worek i rozpoznaje Gildę. „Spełniło się przekleństwo” – krzyczy Rigoletto i pada na ziemię, obok martwego ciała córki.
Tytuł: Łucja z Lamermoor
Rodzaj opera seria
Muzyka Gaetano Donizetti
Libretto Salvatore Cammarano
Źródło literackie Powieść Waltera Scotta Narzeczona z Lammermoor
Data powstania 1835
Prapremiera 26 września 1835, Neapol, Teatro San Carlo
Lucia (Łucja) Ashton
Enrico (Henryk) Ashton, brat Łucji
Edgardo (Edgar), lord Ravenswood
Lord Arturo (Artur) Bucklaw
Raimondo (Rajmund), duchowny
Alisa, przyjaciółka Łucji
Normanno
Akcja rozgrywa się w Szkocji pod koniec XVI wieku. Akt I Odsłona 1 W lasach Lammermooru trwa polowanie. W rozmowie ze swym rezydentem, Normanem, lord Ashton opowiada o wiekowej waśni Ashtonów i Ravenswoodów. Wywodzi się ona stąd, że Ashtonowie zagrabili niegdyś dobra swoim sąsiadom. Lord Ashton uwikłał się w spisek mający na celu przywrócenie na tron królewicza Jakuba, a zmiana warunków politycznych zrujnowała go. Możliwość poprawy sytuacji widzi w wydaniu swej siostry za wpływowego lorda Artura Bucklawa. Tymczasem Łucja kocha z wzajemnością dziedzica Ravenswoodu, Edgara, który ocalił ją kiedyś od śmierci. Odsłona 2 W zamkowym ogrodzie Łucja czeka na Edgara. Chce się pożegnać przed jego wyjazdem do Francji. Ze złych przeczuć zwierza się przyjaciółce Alicji. Wchodzi Edgar i oświadcza Łucji, że w imię miłości gotów jest podać rękę jej bratu. Przed rozstaniem młodzi wymieniają pierścionki na znak trwałej miłości. Akt II Łucja, dowiedziawszy się o projektach swego brata, odrzuca rękę lorda Artura. Wówczas Ashton przedstawia siostrze fałszywe listy Edgara, z których wynika, że ukochany ją zdradza. Zrozpaczona Łucja zgadza się podpisać kontrakt ślubny. Na tę scenę trafia Edgar, który przybył prosić Ashtona o rękę siostry. Łucja nie ma sił, by mu wyjaśnić sytuację, zaś Edgar, przekonany o niestałości narzeczonej, rzuca jej pod nogi pierścionek i opuszcza zamek. Akt III Odsłona 1 Edgar przeczuwa podstęp ze strony Ashtona i wyzywa przewrotnego brata Łucji na pojedynek. Mają się spotkać koło grobowca Ravenswoodów. Odsłona 2 Sala balowa Lammermooru zapełnia się weselnymi gośćmi Łucji i lorda Artura Bucklawa. Wchodzi kapelan Rajmund, ogłaszając, że Łucja zabiła swego małżonka. Pojawia się obłąkana Łucja. Idzie nie widząc nikogo, wydaje jej się, że rozmawia z Edgarem. Zebrani stoją jak skamieniali, przejęci tragedią. Odsłona 3 Przy grobowcu zrozpaczony Edgar czeka na Ashtona, lecz ten nie przybywa. Z wieży Lammermooru słychać dzwon śmierci. Od strony zamku nadchodzi żałobna procesja, której uczestnicy opowiadają Edgarowi o tragicznych wydarzeniach i o śmierci Łucji. Słysząc to, Edgar przebija się sztyletem.
Tytuł: Madame Butterfly
Rodzaj opera werystyczna
Muzyka Giacomo Puccini
Libretto Luigi Illica i Giuseppe Giacosa
Liczba aktów 3 (pierwotnie 2)
Źródło literackie powieść Johna Luthera Longa i dramat Davida Belasco
Prapremiera 17 lutego 1904, teatr La Scala w Mediolanie
Madame Butterfly (Cio-cio-san)
B.F. Pinkerton
Sharpless, konsul amerykański w Nagasaki
Suzuki, służąca Cio-cio-san
Kate Pinkerton
Goro, japoński swat
Książę Yamadori
Bonzo, wuj Cio-cio-san
To historia młodego oficera Pinkertona, który na pokładzie statku "Abraham Lincoln" cumuje w porcie Nagasaki. Beztroski mężczyzna jest zauroczony kulturą orientu i rozrywkami, jakie oferuje XIX-wieczna Japonia. Jako jedną z nich traktuje znajomość z młodziutką gejszą Cio-cio-san, którą nazywa Butterfly. Nie zastanawiając się długo, postanawia zaaranżować ślub, który traktuje jak kolejną egzotyczną rozrywkę. Ignoruje ostrzeżenia amerykańskiego konsula przed lekceważeniem powagi tradycji i uczuć młodej Japonki, która sprawę traktuje bardzo poważnie. Nie zważając na ostracyzm rodziny, dziewczyna poświęca się i przyjmuje dla niego chrzest.
Po krótkim czasie Pinkerton znowu wyrusza w podróż, zapewniając Butterfly o swoim rychłym powrocie. Pod nieobecność męża rodzi się ich syn, a Ciociosan czeka z nadzieją przez trzy lata i, pomimo ostrzeżen z zewnątrz, nieustannie wierzy złożonej obietnicy.
Gdy statek "Abraham Lincoln" znowu zawija do Nagasaki, Butterfly z radością szykuje dom na przybycie męża. Jednak godziny mijają, a on nie pojawia się. Gdy w końcu przychodzi, towarzyszy mu młoda Amerykanka - "prawdziwa żona". Kiedy Butterfly uświadamia sobie upokorzenie i obłudę, w jakiej żyła, sięga po ojcowski sztylet z inkrypcją "Niech z honorem umiera ten, komu los nie pozwolił żyć z honorem" i zadaje sobie śmiertelny cios w pierś. Pinkerton, który wbiega w tym momencie do pokoju, jest już tylko świadkiem jej ostatniego tchnienia.
TYtuł: TOSCA
Źródło literackie sztuka Victorena Sardou
Data powstania 1899
Prapremiera 14 stycznia 1900, Teatro Costanzi w Rzymie
Floria Tosca – słynna śpiewaczka rzymska
Mario Cavaradossi – malarz, kochanek Toski
Baron Scarpia – prefekt policji rzymskiej
Cesare Angelotti – uciekinier, były konsul Republiki Rzymskiej
Zakrystianin – kościoła św. Andrzeja
Spoletta – podwładny Scarpii
Akcja rozgrywa się w Rzymie, w 1800 roku. Akt I Do rzymskiego kościoła Św. Andrzeja wbiega zbiegły więzień. To Cesare Angelotti, były konsul Rzeczypospolitej, skazany na śmierć za udział w spisku przeciwko tyranii rządzącej krajem. W dalszej ucieczce pomoże mu przyjaciel, młody malarz Mario Cavaradossi. Przyjaciele odchodzą. Do kościoła przybywa ścigający Angelottiego baron Scarpia, prefekt policji. Spostrzegając podobieństwo Marii Magdaleny z obrazu malowanego przez Cavaradossiego, do postaci rzymskiej arystokratki hrabiny Attavanti, oraz jej wachlarz, Scarpia wskazuje te szczegóły ukochanej malarza, śpiewaczce Tosce. Wzbudza jej zazdrość. Tosca nie wie bowiem, że hrabina Attavanti jest siostrą Angelottiego i że to ona ułatwiła mu ucieczkę. Nie wie też, że Mario nadał świętej rysy damy, której nigdy nie poznał, a tylko widywał ją w kościele. W porywie zazdrości Tosca biegnie do mieszkania malarza, a za nią podążają ludzie Scarpii. Prefekt policji wierzy, że uda mu się pochwycić więźnia i... zdobyć Toskę, o której względy od dawna zabiegał. Akt II Policja nie odnalazła zbiega, schwytano za to malarza. Scarpia każe poddać go torturom w obecności Toski i doprowadza do tego, że ta zdradza kryjówkę zbiegłego więźnia. Tortury ustają, jednak Mario odtrąca Toskę z pogardą. Żandarm Sciarrone wbiega z wieścią, że Napoleon rozgromił Austriaków. Słysząc to Cavaradossi, wydając na siebie wyrok śmierci, intonuje hymn na cześć wolności. Między Scarpią i Toscą rozpoczyna się targ o jego życie. Tosca zgadza się na wszystkie warunki, byle tylko ratować ukochanego. Scarpia wyjaśnia jej, że ze względu na potrzebę zachowania tajemnicy egzekucja musi zostać choćby upozorowana. Tosca żąda glejtu dla dwóch osób...
taziurek