Erich Maria Remarque (czyt. Remark )
(właśc. Erich Paul Remark) urodził się 22.VI.1898 roku w Osnabruck, zmarł 25.IX.1970 roku w Locarno. Był synem introligatora, Petera Franza Remarka i Anny Marii Remark, pochodził ze zgermanizowanej rodziny alzackiej. W wieku 18 lat przerwał naukę na Uniwersytecie Munster, został wysłany na front zachodni w czasie pierwszej wojny światowej. Został ranny odłamkiem granatu w nogę. Po wojnie pracował w różnych zawodach: jako wiejski nauczyciel, bibliotekarz, kupiec, szef reklamy, agent firmy kamieniarskiej i redaktor. W październiku 1925 roku ożenił się z Juttą Zambona.
Pierwsze książki Remarque’a powstały w latach dwudziestych ubiegłego wieku, były to kolejno: „Dom marzeń” (1920), „Gam” (1924), „Przystanek na horyzoncie” (1927).
W 1929 roku ukazała się jedna z jego najsłynniejszych powieści „Na Zachodzie bez zmian”, ukazująca okrucieństwo najbardziej krwawej wojny z punktu widzenia dziewiętnastoletniego żołnierza. Po jej światowym sukcesie oraz przeniesieniu na ekran (film otrzymał trzy Oskary) Remarque stał się człowiekiem zamożnym, zakupił willę "Casa Monte Tabor" w Porto Ronco i przeniósł się w 1931 roku do Szwajcarii. W tym samym roku ukazała się powieść „Droga powrotna”. Natomiast w Szwajcarii Remarque rozpoczął pracę nad powieścią „Trzej towarzysze”, traktująca o losach trzech berlińskich przyjaciół z wojska.
W 1933 roku naziści zabronili wydawania dzieł Remarque’a, jego książki palono z uwagi na antywojenną wymowę, "literacką zdradę żołnierzy wojny światowej" - posiadanie ich było przestępstwem, natomiast nazistowska propaganda rozpowszechniała nieprawdziwe informacje o rzekomym żydowskim pochodzeniu pisarza.
W roku 1937 Remarque poznał w Wenecji Marlenę Dietrich, spotkanie to przerodziło się w kilkuletni romans. Opublikowane zostały listy dokumentujące dzieje tego związku. Pozbawiony w 1938 roku niemieckiego pochodzenia, wyemigrował rok później do Nowego Jorku i otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W roku 1941 ukazała się powieść „Kochaj bliźniego”, traktująca o losach uchodźców antyhitlerowskich. Wydany w grudniu 1945 roku ( 1946 edycja niemiecka ) „Łuk Triumfalny”, opowieść o losach doktora Ravica oraz Joanny Madou splatających się w przededniu zajęcia Paryża przez hitlerowców, sprzedał się w pierwszym roku w samych tylko Stanach w ilości 2 milionów egzemplarzy.
Po drugiej wojnie światowej mieszkał jeszcze w Nowym Jorku, ostatecznie w roku 1948 powrócił do Szwajcarii. W latach pięćdziesiątych powstały kolejne powieści: „Iskra życia”, poświęcona pamięci Elfriede, młodszej siostry Remarque’a, zamordowanej przez hitlerowców w 1943 roku ( o czym Remarque dowiedział się dopiero po wojnie ) oraz „Czas życia i czas śmierci” i „Czarny obelisk”.
W 1958 roku Remarque ożenił się po raz drugi, tym razem z aktorką Paulette Goddard, którą poznał podczas pobytu w USA w roku 1940. W 1961 roku ukazuje się „Nim nadejdzie lato”, natomiast rok później „Noc w Lizbonie” - ostatnia wydana za życia pisarza książka.
W roku 1971, kilka miesięcy po śmieci pisarza ukazały się "Cienie w Raju", powieść, której pierwsze szkice powstały jeszcze w latach piećdziesiątych, a której nie zdecydował się opublikować za życia.
„Łuk Triumfalny”
TREŚĆ:
Ravic- pod takim nazwiskiem poznajemy głównego bohatera „Łuku Triumfalnego”. To jego fałszywe nazwisko, posługuje się nim, ponieważ jest niemieckim uchodźcą, przebywającym we Francji nielegalnie. Akcja tej powieści rozgrywa się tuż przed wybuchem II wojny światowej, głównie w Paryżu.
Ravic jest lekarzem i nielegalnie przeprowadza operacje w cieszącej się dobrą opinią klinice. Pewnej nocy poznaje przypadkowo kobietę, Joannę Madou, którą prawdopodobnie ratuje przed popełnieniem samobójstwa. Zatrzymuje ją na ulicy i widząc w jakim jest stanie, zabiera ją do baru. Tak rozpoczyna się ich znajomość- dość burzliwa, ciężka do zrozumienia. Ravic poprzez swojego przyjaciela, Rosjanina, Borysa Morozowa, znajduje Joannie pracę w nocnym klubie. Joanna zabawia tam gości śpiewaniem. Od tej pory są prawie nierozłączni, chociaż widują się głównie nocami, gdyż oboje nie lubią dnia. Ravic wyjeżdża z Joanną na kilka dni w okolice Nicei. Tam poznaje prawdziwą naturę swojej ukochanej. Okazuje się, że Joannę tak naprawdę pociąga bogaty, luksusowy świat, beztroskie zabawy, wydawanie pieniędzy i kokietowanie napotkanych mężczyzn. Główny bohater mimo wszystko stara się nie zwracać na to uwagi. Po powrocie do Paryża, Ravic nadal utrzymuje się z operacji przeprowadzanych w imieniu sławnego lekarza, Duranta. Odwiedza również, w celach medycznych oczywiścieJ dom publiczny „Ozyrys”, gdzie bada regularnie pracujący tam personel. Kierowniczką jest Rolanda, kobieta dostojna, mająca plany dotyczące swojego życia, która okaże się wielką sojuszniczką Ravica. Pewnego dnia Ravic ratuje kobietę, która ulega wypadkowi na ulicy i za sprawą niefortunnych splotów wydarzeń, policja odkrywa, ze jest on uchodźcą nielegalnie przebywającym w kraju, więc zostaje on deportowany na 3 miesiące do Szwajcarii. Po powrocie dowiaduje się, że Joanna związała się z kimś innym, mimo jej błagań, nie chce do niej wrócić. Na ulicach Paryża spotyka swego dawnego oprawcę, gestapowca, Niemca von Haake. Był to jego kat w więzieniu, do którego Ravic trafił tylko dlatego, że nie zgadzał się z panującym systemem. Od tej pory główny bohater obmyśla sposób zabicia go. Tak też się staje. Ravic „zwabia” Haakego do samochodu, wywozi do lasku Bulońskiego i tam dokonuje egzekucji. Jakiś czas później dostaje wiadomość od Joanny, która prosi go o pomoc, twierdząc, iż znajduje się w niebezpieczeństwie. Ravic nie reaguje na tę prośbę, uważając, że jest to podstęp. Niedługo po telefonie od Joanny, w mieszkaniu Ravica pojawia się jej obecny partner. Okazuje się, że postrzelił on Joannę. Ravic pojawia się na miejscu, stwierdza jednak, że rana jest nieoperacyjna i za kilka dni Joanna umrze. Zostaje przewieziona do szpitala i tam umiera. Rozpoczyna się wojna. Hotel, w którym mieszka nielegalnie Ravic, a także inni uchodźcy, zostaje przeszukany. Ravic wraz z innymi trafia do francuskiego obozu dla uchodźców.
Problematyka:
II wojna światowa- akcja toczy się praktycznie w przeddzień wybuchu II wś; ukazana została reakcja ludzi, a raczej jej brak na to dramatyczne wydarzenie; mieszkańcy zdają się nie dostrzegać nadchodzącej tragedii, żyją tak, jakby nic się nie miało zdarzyć, nie przyjmują tego do wiadomości, niektórzy wierzą (np. dr Veber, lekarz, przyjaciel Ravica), ze żadnej wojny nie będzie, ponieważ niedawno skończyła się jedna, a Francja jest zbyt potężna, by Niemcy mogli jej zagrażać;
Nielegalni uchodźcy- przedstawicielem jest Ravic, ale również inni mieszkańcy hotelu „International”; Ravic to przykład osoby, która świetnie radzi sobie z „byciem” uchodźcą, wie jak ma postępować, by nie zostać złapanym;
Przeszłość Ravica- chodzi tu oczywiście o jego stosunek do władzy i ustroju niemieckiego; nie zgadzał się z tym i nie popierał, więc trafił do więzienia, gdzie był torturowany przez gestapowca; to spowodowało, że musiał uciekać z kraju;
*taka ciekawostka- gdy Hitler doszedł do władzy, wszystkie książki Remarque’a zostały spalone lub wycofane, a on sam został pozbawiony niemieckiego obywatelstwa; lata II wś spędził w USA;
Knut Hamsun [czyt. Hamsun] - (ur. 4 sierpnia 1859 w Vågå jako Knud Pedersen, zm. 19 lutego 1952 koło Grimstad) – norweski pisarz, prekursor tendencji w powieści psychologicznej oraz egzystencjalnej, które w pełni ukształtowały się w drugiej połowie XX wieku. Przedstawiciel kierunku subiektywistycznego w prozie norweskiej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1920 za książkę Błogosławieństwo ziemi. Jeden z członków komisji noblowskiej uzasadnił ten wybór, porównując twórczość Hamsuna do twórczości Hezjoda.
Jako pierwsza uznanie zyskała jego powieść Głód (norw. Sult, 1890, pol. 1892). Ta półbiografia przedstawia młodego pisarza, który na skutek głodu i ubóstwa popada w stan bliski szaleństwu. Powieść jest w dużym stopniu zapowiedzią utworów Franza Kafki i innych powieściopisarzy dwudziestowiecznych, którzy zgłębiali szaleństwo w położeniu ludzi im współczesnych. Książka stała się jedną z najbardziej wpływowych powieści w XX wieku. Kolejny utwór Misteria (norw. Mysterier, 1892), był prawdopodobnie najwybitniejszym dziełem Hamsuna. Inne ważne utwory to np. Pan, 1894. Przed II wojną światową i w jej trakcie popierał Hitlera i nazistów, za co po wojnie był sądzony i poddany ogólnonarodowemu ostracyzmowi. W 1943 oddał nawet swój medal będący częścią Nagrody Nobla Józefowi Goebbelsowi na znak podziwu. Był znakomitym pisarzem, odszedł w niesławie.
„Błogosławieństwo ziemi”
Powieść rozpoczyna się pewnego rodzaju przedstawieniem głównego bohatera. Izak, bo tak ma na imię, wędruje przez niezamieszkałą jeszcze, dziewiczą część północnej Norwegii. Bada ziemię, ogląda teren i postanawia założyć tu gospodarstwo. Gdy buduje gammę (rodzaj lepianki) i sprowadza sobie inwentarz, zaczyna mu brakować kobiety do pomocy. Niestety nikt nie chce przyjść do niego na służbę, Izak bowiem ma groźny wygląd i jest typem samotnika. Pewnego razu wokół jego obejścia pojawia się kobieta. Na początku twierdzi, że chce tylko u niego odpocząć, jednak Izak domyśla się , że przyszła na służbę do niego. Inger, bo tak ma na imię ta kobieta, nie jest już młoda (jak mówi narrator- ma ok. trzydziestki…), ale Izak zauważa, że ma silne ręce i rozłożyste biodra, dlatego pozwala jej zostać. Jedyną „wadą” Inger jest zajęcza warga, która ją oszpeca i sprawia, że niewyraźnie mówi. Izakowi to nie przeszkadza, przyjmuje Inger do siebie i odtąd są nierozłączni. Stanowią zgodną i dobraną parę, Inger cały czas chwali Izaka, a on odwdzięcza się jej ciężką pracą. Gospodarstwo powiększa się, inwentarza przybywa. Nie mieszkają już w lepiance, ale prawdziwej izbie. Inger rodzi zdrowego syna, którego nazywa Elizeusz. Aby mogli się pobrać i ochrzcić dziecko, muszą jechać do miasta. Wykorzystują zatem odwiedziny krewnej Inger, Oliny, która pod ich nieobecność zajmuje się gospodarstwem. Dni mijają im na zgodnej i ciężkiej pracy, dzięki której z każdym miesiącem powiększa się ich dobytek. Pewnego dnia, z pobliskiej wsi, przybywa sołtys, Geissler, który jest pełen podziwu dla dokonań Izaka. Proponuje nazwać ich posiadłość, gdyż uważa ją za początek osiedleń w tych stronach. Nazywa więc to miejsce Sellanra. Kupuje również część góry znajdującej się w obejściu Izaka, w której zauważa złoża miedzi. Życie Izaka i Inger toczy się zgodnie z rytmem przyrody, pory roku wyznaczają im czas. Izak jest jednak bardzo przedsiębiorczy, za sprzedane drewno kupuje coraz to nowe „udogodnienia”, tj. zegar. Inger ponownie rodzi dziecko, jednak dusi je, ponieważ ma ono taką sama zajęczą wargę jak ona. Izak nie potępia występku swojej żony, boi się tylko o konsekwencje. Wszystko jednak wydaje się być na dobrej drodze. Inger rodzi kolejne dziecko, chłopca, któremu dają na imię Sywert. Wszystko byłoby dobrze, gdyby nie zawiść i plotkarstwo Oliny, która po przybyciu w gościnę, domyśla się, jakiego czynu dopuściła się Inger i roznosi tę wiadomość. Gdy prawda wychodzi na jaw, Inger trafia do więzienia. Tam rodzi kolejne dziecko, znowu dziewczynkę, Poldynkę. W więzieniu jest bardzo dobrze traktowana, uczy się krawiectwa. W tym czasie, pod nieobecność Inger, Izakowi pomaga Olina- zajmuje się dziećmi i inwentarzem. Gdy Inger wraca z więzienia, wszystko wraca do dawnego porządku. Pod jej nieobecność powstało niedaleko ich gospodarstwa kilka innych. Poznajemy historię Aksela Stroma, który tak jak Izak, do wszystkiego dochodzi ciężką pracą. Przyjmuje on na służbę córkę sołtysa, Barbro, która większość swojej młodości spędziła w mieście, w Bergsen. Pomaga mu jednak i żyje z nim w zgodzie. Rodzi dziecko, które topi. Akselowi jednak zaprzecza, że zrobiła to specjalnie. Twierdzi, że poślizgnęła się, wpadła do strumyka i tam urodziła, a dziecko samo utopiło się w wodzie. Proces, który toczy się przeciwko niej, uniewinnia ją.
W tym samym czasie w górach zostaje uruchomiona kopalnia, która po jakimś czasie zostaje zamknięta. Najstarszy syn Izaka i Inger kształci się w mieście na urzędnika, młodszy zaś wdał się w ojca, kocha ziemię, jest jej oddany, lubi ciężko pracować. Kiedy Elizeusz wraca z miasta, dostaje posiadłość wraz ze zbudowanym na niej sklepem. Jego pobyt w rodzinnych stronach nie trwa jednak długo, wyrusza on bowiem do Ameryki i tam pozostaje. Izak i Inger wraz z rodziną nazywani są margrabiami, wiedzie im się bardzo dobrze, żyją w zgodzie z innymi mieszkańcami tej północnej części gór, zajęci uprawą ziemi i powiększaniem dobytku.
· za „Błogosławieństwo ziemi” Hamsun otrzymał w 1920 roku nagrodę Nobla;
· problematyka: głównie chodzi tu o pochwałę prostego i surowego życia, okupionego ciężką pracą, któremu sprzyjają moce natury i które to Zycie z kolei wywiera błogosławiony wpływ na porządek świata; powieść to rodzaj idylli, dowodzącej że wszelkie bogactwa może dać człowiekowi dobrze traktowana ziemia i życie zgodne z wolą bożą;
Wole Soyinka- urodził się w 1934 r. w Abeokucie, w Nigerii, uniwersytet ukończył w Ibadanie, potem studiował literaturę angielską w Leeds. Po studiach w Anglii, gdzie powstały jego pierwsze sztuki teatralne, wraca do Nigerii i z początkiem lat 60-tych pracuje jako wykładowca na uniwersytetach w Ibadanie i w Ifa, a potem Lagos. Tam tworzy własny zespół teatralny „1960 Masks”. Aresztowany i więziony czas dłuższy podczas wojny domowej w Nigerii, w 1972 r. opuszcza kraj i udaje się wraz ze swoim zespołem na długotrwałe stypendium do Stanów Zjednoczonych.
Autor kilkunastu sztuk teatralnych, dwóch tomów wierszy i licznych powieści.
W 1986 roku dostał literacką nagrodę Nobla za całokształt twórczości literackiej.
„INTERPRETATORZY”:
Powieść jest trudna do streszczenia, ponieważ tworzą ją liczne wątki z życia powiedzmy, że głównych bohaterów. Grupa młodych nigeryjskich intelektualistów, osób po studiach, które ukończyli poza granicami kraju. Mają świeże i odmienne często poglądy na to, co dzieje się w ich kraju, odgradzają się od wierzeń, zwyczajów, obyczajów, chcą być „nowocześni”. Poszukują własnych postaw duchowych i moralnych wobec starych, rodzimych tradycji. Przykładem może być Dehinwa, dziewczyna, która wbrew panującym zwyczajom nie nosi peruki, a także nie ukrywa związku ze swoim chłopakiem, Sagoe, co jest bardzo krytykowane, wręcz tępione. Egbo, Kola, Sagoe, Denihwa, Bandele, Sekoni- główni bohaterowie, sprzeciwiają się mechanizmom ludzi „białych”, buntują się wiele razy. Interpretują zarówno samych siebie jak i rzeczywistość młodego państwa afrykańskiego oraz procesy w nim zachodzące. Cechuje ich ostrość poglądów i poczucie humoru, nie rozumiane chyba jednak przez czytelnika, który nie jest zaznajomiony z tamtejszą kulturą i panującymi tam stosunkami. Dlatego aby w pełni tę książkę zrozumieć, należałoby chyba najpierw zapoznać się z historią i obyczajami Nigerii i okolic.
1
gobbos