Daty: 

1931 – agresja Japonii na Mandzuria

1936 – pakt antykominternowski

1937 – agresja Japonii na Chiny

1937 – os Berlin – Rzym – Tokio

1938 – konfer. w Monachium

23.VIII.1939 – pakt Ribbentrop – Molotow

XI.1939 – III.1940 – wojna radziecko-finska

1940:

IV – agresja niem. na Dania i Norwegia

IV – mord katynski

V-VI – kampania francuska

22.VI. – kapitul. Francji

VII-IX – bitwa o Anglie (powietrzna)

1941:

wiosna – agresja niem. na Balkanach (Jugosl. i Grecja)

– ofensywa niem.-wloska w Afryce Póln.

14.VIII. – podpisanie Karty Atlantyckiej

1939 – IX powolanie Sluzby Zwyciestwu Polski (od grud. 1939 - ZWZ, od

1942-AK

1940 – latem utworzono obóz koncentrac. Auschwitz (kolo Oswiecimia)

1941 – lato/jesien – budowa obozu Auschwitz-Birkenau (Oswiecim-Brzezinka)

1942 – poczatek masowych wysiedlen na Zamojszczyznie

– lipiec - systematyczna eksterminacja zydów

IV.1943 – powstanie w getcie warszawskim

1941:

22.VI. – agresja niem. na ZSRR

7.XII. – atak jap. na Pearl Harbor

IX.1941 – I.1944 – obrona Leningradu

VI.1942 – bitwa o Midway

VII.1942-II.1943 – bitwa pod Stalingradem

1943:

VI-VII – bitwa pancerna pod Kurskiem

XI/XII – konf. w Teheranie

1944:

11-19.V. – bitwa pod Monte Cassino

6.VI – ladowanie aliantów w Normandii

1945:

4-11.II – konf. w Jalcie

IV – wojska koal. antyhitler. wkraczaja do Berlina

8.V. – Niemcy podpisuja bezwarunk. kapitul.

VII/VIII – konf. w Poczdamie

6 i 9.VIII – zrzucenie bomb atom. na Hiroszime i Nagasaki

2.IX – Japonia podpis. kapitul.

17.IX.1939 – atak ZSRR na Polske

1941, lipiec – podpisanie traktatu polsko-radzieckiego

1942 – ewakuacja Armii Polskiej z ZSRR

1943:

IV – zerwanie przez ZSRR stos. z rzadem polskim

V – utworzenie 1. Dywizji Piechoty im. T. Kosciuszki

31.XII. – powstanie Krajowej Rady Narodowej

22.VII.1944 – utworzenie PKWN

4.VII.1943 – smierc gen. Sikorskiego

1944:

styczen – Armia Czerwona przekracza granic pol. z 1921 r., rozpoczecie planu „Burza”

1.VIII-2.X. – powstanie warszawskie

Pojecia: 

kampania – ogól operacji strategicznych na danym terenie dzialan woj. Zmierzajacych do osiagniecia jednego z posrednich celów wojny

desant – przerzucenie wojsk droga powietrzna lub wodna na teryt. opanowane przez przeciwnika

kapitulacja – umowa poddania n-plowi czesci lub calosci sil zbroj., bezwarunkowo lub pod pewnymi warunkami

inwazja – zbrojne wtargniecie na obce terytorium, najazd, napad

alianci – panstwa nalezace do koalicji antyhitlerowskiej

panstwa osi – Rzym/Berlin/Tokio – uklad m-dzy Niemcami a Wlochami (pózniej Japonia) zawarty w celu zwalczania Miedzynarodówki Komunistycznej

radar – aparat sluzacy do okreslania polozenia niewidocznych obiektów

eksterminacja – planowe, systematyczne wyniszczanie ludnosci

wywózki – wysylanie obywat. pol. do Niemiec na roboty przymusowe w roln. i przem.

ewakuacja – usuwanie ludn. cyw. lub wojska z terenów zagrozonych przez n-pla

kolaboracja – swiadoma i dobrowolna wspólpraca obywatela kraju okupowanego z okupantem

rzady quislingowskie – rzady wspólpracujace z okupantem, kolaboracyjne (Norwegia, Francja)

okupacja – czasowe zajecie czesci lub calosci jakiegos panstwa przez sily zbrojne panstwa wojujacego i ustanowienie tam faktycznej wladzy

panstwa baltyckie – Finlandia, Estonia, Lotwa, Litwa

Volksdeutsch – osoba, która w czasie okupacji hitler. zostala wpisana dobrowolnie lub pod przymusem na niemiecka liste narodowosciowa (Volksliste)

pacyfikacja – tlumienie, u*mierzanie buntów, powstan nar., przy uzyciu sil zbrojnych

obóz koncentracyjny – ossodek izolacji i koncentracji przedstawicieli podbitych narodów, dzialaczy ruchu oporu, pospolitych przestepców w celu ich eksploatacji ekonomicznej (praca niewolnicza) i eksterminacji (wyniszczenie)

roboty przymusowe – praca przymusowa obywat. róznych krajów w Niemczech na rzecz Niemiec

Holocaust – zaplanowana i systematycznie prowadzona zaglada, ludowbójstwo Zydów i Romów (z gr. holocauston-calopalenie)

getto – wydzielona czesc miasta, ogrodzona murem, przeznaczona dla Zydów

obóz zaglady – specjalnie zorganizowane miejsca, w których hitlerowcy mordowali Zydów gazem trujacym lub spalinami, nastepnie ciala palono na stosach lub w krematoriach

ludobójstwo – zbrodnia polegaj. na zamiarze zniszczenia czesci lub calosci okreslonej grupy narod., etnicznej, relig., lub rasowej

konspiracja – tajna, nielegalna dzialalnosc polit. lub organizacja o charakterze polit., sprzysiezenie

dekonspiracja – wykrycie, ujawnienie dzialalnosci prowadzonej w konspiracji (ukryciu)

panstwo podziemne – instytucje panstwowe podporzadkowane rzadowi emigracyjnemu

agenda – wyspecjalizowana komórka powolana do realizacji zadan powierzonych przez nadrzadna instytucje

ruch oporu – ruch narodowo-wyzwolenczy w krajach okupowanych przez hitler. Niemcy, najsilniejszy w Polsce, Francji i Jugoslawii, wyrazal sie w oporze czynnym i biernym oraz walce zbrojnej

wywiad – zbieranie tajnych inform. dot. obronnosci, gospod. i innych waznych dziedzin zycia obcych panstw

kontrwywiad – sledzenie i zwalczanie obcego wywiadu

dywersja – prowadzone z ukrycia akcje zbrojne i propagandowe na tylach armii n-pla, sabotaz

kryptonim – litera lub wyraz ukrywajace wlasciwa nazwe czegos lub kogos

wojna totalna – wojna niszczaca prowadzona za pomoca wszystkich srodków materialnych, psycholog. i moralnych p-ko calej ludnosci danego kraju 

Generalne Gubernatorstwo: Obszary Polskie, ktore nie zostaly wlaczone do rzeszy.  Stolica: Krakow.

Akcja AB:  Systematyczne wyszukiwanie i mordowanie dzialaczy spolecznych, urzednikow, artystow i sportowców, działo się w Palmierach (np. M. Rataj, M. Niedzialkowski, J. Kusocinski), we Lwowie (zastrzelona T. Boj-Zelenski, K. Bartla), prowadzenie do zniszczenia polskiej kultury, likwidacja szkol, wywożenie i niszczenie dziel sztuki, zasada odpowiedzialności zbiorowej

Zegota: zajmowala sie m.in. szukaniem schronien dla Zydow, falszywe dokumenty, i opieka lekarska

Szare Szeregi: zakonspirowany Zwiazek Harcerstwa Polskiego.  Wspolpracowala z AK, Czerwonym Krzyzem, dzialalnosc sabotazowa, brały udział w akcji BURZA  i powst. W-wa, etc..

Służba Zwycięstwu Polski/Zwiazek Walki Zbrojnej: struktury wojskowe Polski podziemnej (poczatki AK)

Armia Krajowa:  ^^ + walka z okupantem, militarna oslona odbudowy panstwa po zakonczeniu wojny

Lend-Lease Act: Upowazniala prezydenta do wypozyczania, lub darowania sprzetu wojskowego kraja walczacymi z krajami osi

Konferencja w Jalcie/...: Niemcy podzielone na 4 strefy, zalorzenie ONZ, przydzielili ZSRR nabytki terytorialne, i strefa wplywow radziekich.

Projekt Manhattan: zespol naukowcow probujacych stworzyc bombe atomowa.

Traktat Sikorski-Majski: sojusz polsko-radziecki- amnestia dla wiezni politycznych etc.

Zbrodnia Katynska

PKWN: rzad wsoplpracujacy ze Stalinem, poza strukturami polskiego panstwa podziemnego.

Plan „Burza”:  Plan AK na wyzwolenie kraju.  Zajmowac tereny po Niemcach przed Rosja, i przejac wladze cywilne.

Katastrofa giblartarska:

Proces Norymberski: Postawienie przed sadem osoby, ktore ponosily wine za zbrodnie wojenne, i ludobujstwo, (nawet tych co nie braly udzialu bezposrednio.

Plan 4D:

Demilitaryzacja: calkowite rozbrojenie Niemiec + okupacja przez wojska Alianckie.

Denazyfikacja: rozliczenie dzialalnosci zawodowe Niemcow, karanie w zaleznosci do stopnia zaangazowania w system totalitarny

Demonopolizacja: rozbicie wielkich korporacji przemyslowych

1. Rzad Polski na uchodzstwie:

Powstanie: przedwojenne instytucje panstwowe przemienily sie na podziemne

Dzialalnosc: Przygotowanie do przejecia kontroli; dokumentacje zbrodni wojennych; ratowanie i ochrona dobr kultury; dekonspiracja, propaganda; tajna oswiata; wywiad dla panstw sprzymiezonych; obrona osob zagrozonych przez okupanta; odbijanie wiezniow z rak niemieckich

2. Etapy Zaglady Ludnosci Zydowskiej:

* Szykany i represje, odebranie praw obywatelskich

* 1939-1940: Zydzi zmuszeni do zamieszkania w Gettach

* najwieksze getto: 1940-warszawskie

* wysoka smiertelnosc spowodowana zageszczeniem, epidemia, i glodem

* 1942: „Ostateczne rozwiazanie kwestii zydow:”

              * w malych miejscowosciach, rozstrzeliwani na miejscu

              * z duzych miast do obozow zaglady

              *ciala palone w krematoriach

* 1942: „Akcja” czyli likwidacja gett,

3. Struktora Panstwa Podziemnego:

Dwa Piony: Cywilny i wojskowy

Cywilny (utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funk. Panstwa, przygotowanie to przejecie kontroli nad krajem po wojnie)

- Delegat Rzadu na Kraj (C. Ratajski, J. Piekalkiewicz, J.S.Jankowski, S. Korbonski)

- Delegatura (dept: sprawiedliwości, info. oświaty i kult., rolnictwa, skarbu, spraw wew., poczty, roboty pub., likwidacja skutkow wojny)=Przedstawiciele krajowi, kierowanie działalności konspiracyjnych

- Kierownictwo walki cywilnej – dept. Te co wyżej

- delegatury terenowe (rejestracja poczynań okupantów, dokum. Zbrodni wojennych, ratow. I ochrona dóbr kultury)

Wojskowy: tworzony przez AK, pod naczelnictwem Komendanta Głównego

Komenda Glowna dzielila sie na: Kierownictwo Walki Bierzacej, Kierownictwo Dywersji i Komendy Okregow (ktore sie dzielily na Komendy Obwodow)

AK pow.jesienia 39, zadania: walka z okupantem, milit. osłona, odbud. państwa PL, siec szkol wojskowych, kursy i szkolenia, gromadzenie broni i sprzętu wojennego, rozbudowa sieci łączności, wywiadu i kontrwywiadu, współpraca z aliantami, dywersja, wysadzanie pociągów i torów kolejowych, wyroki śmierci (szef w-wa gestapo – Kutschera), odbijanie więźniów (akcja pod Ansenalem 43)...Działania partyzanckie: gotowość bojowa, lacznosc radjaowa z emigracja, przyjmowanie zrzutow lotniczych, ochrona magazynow, szkolenie, uderzenia na male dywizje wroga

Udzial Polakow w walkach na  frontach II WS

Francja:

1940 Paryz – podpisanie polsko-francuskiego ukladu wojskowego o utworzenie Polskich Sil Zbrojnych we Francji, powstaly:

- I Dywizja Grenadierow dow. Bronislaw Duch – linia Maginota w obronie kanalu Marna-Ren – ulega rozproszeniu

- II Dywizja Strzelcow Pieszych dow. Bronislaw Prugar-Ketling – w Alzacji i Jurze – przedostala sie do Szwarjcarii

- 10 Brygada Kawalerii Pancernej dow. Stanislaw Maczka – cz. Zostala ewakuowana do Anglii

- u boku oddzialow francuskich walczylo tez 8 kompanii przeciwpancernych

- Eskadra Montpellier – dywizja mysliwska (lotnictwo)

Norwegia:

1940 walka o Narwik – Polska Samodzielna Brygada Strzelcow Podhalanskich dow. Zygmunt Szyszko-Bohusza

                                 - polska marynarka wojenna – zatopiony zostal niszczyciek „Grom’

Atlantyk   Morze Srodziemne

- desant na Kanalr La Manche

              - polski krazownik „Dragon”

              - niszczyciele „Piorun” (atak na niemiecki pancernik „Bismark”), „Krakowiak”, „Blyskawica”, „Slazak”

- obrona konwojow plynacych do Murmanska

- konwojowe transporty na Malte

- niszczenie transportow wloskich do Afryki

- walka na morzu egipskim, w wybrzezy Sycylii i Polwyspu Apeninskiego

Afryka i Wlochy

- 1940 na Bliskim Wsch. powstala Samodzielna Brygada Strzelcow Karpackich dow. Stanislaw Kopanski – XI 41 – V 42 obrona Tobruku

- od 11 V 44 – we Wloszech – pow. II Korpus Polski dow. Wladyslaw Anders – bitwa o Monte Cassino – po 6 dniach Polacy zdobyli wzgorze i klasztor

Wielka Brytania

- 8 VIII – X 40 Niemcy przeprowadzaj operacje „Lew Morski” – masowe naloty powietrzne na Angle

- Polskie dywizjony mysliwskie 302, 303 i bombowe 300, 301 (ogromna pomoc)

Polacy na Wschodzie

- umowa wojs. Polski i ZSRR – 14 VII 41 – pows. Armia Polska w ZSRR dow. Wladyslaw Anders – w 42 ewakuowana do Iranu – potem walki w Afryce i we Wloszech

- 43 – Siedlce – utw. I Dywizji Piechoty im. T. Kosciuszki

                     - bitwa pod Lenino dow. Zygmunt Berling

- sformowanie wiek. jed. – Korpus Polskich Sli Zbrojnych, a III 44 nawzana Armia Polska

- 20 VII 44 AP i AK sforsowaly Bug

- VII i VIII 44 – I Armia Ludowego Wojska Polskiego(ALWP) – Wilsa, odcinek od Pulaw do Deblina, obrona przyczolku w regionie Warki i Magnuszewa

- 15 IX 44 – I Dywizja Piechoty – zdobycie prawobrzeznej cz. W-wa – Praga

- 12 I 45 – AK i ALWP – wielka ofensywa

- AP – wyzwolenie W-wa i inn. miast PL

        - Bitwy o Wal Pomorski i Kolobrzeg

- I Armia WP – sztorm i zdobycie Berlina

- II Armia WP – wyzwolenie Czechoslowacji

Powstanie warszawskie, rozpoczecie, etapy walk, stosunek panstw, konsekwencje

-Jesien 43 opracowanie Plan „Burza” – wiele powstan w rejonach wycofania sie Niemcow,a Rosjanie jeszcze nie dotarli,  aby opanowac tereny – wspolpraca z AC (wyzwolenie Wilna – VII 44). Dzialania rowniez na Woluniu, Wilenszcyznie, we Lwowie Rosjanie aresztuja/wywozenie na Sybir dow.AK i cywilow, reszta wcielana do jednostki polskien w ZSRR.

Wybuch

1 VIII 44 o godz. 17.00 (godz. W) plan rozpoczecie ataku na newralgiczne punkty miasta a potem bronienie sie w nich. Powstancy opanowali wiekszosc miasta, jednak braki w uzbrojeniu oraz zaciekly opor Niemcow uniemozliwyl pelna realizacje planow. Nie udalo sie zajac nadajacch sie do obrony gmachow w centrum mista. Kiedy Hitler dowiedzial sie o powstaniu nakazal zabic wszystkich i zniszczyc W-wa. Stalin odstapil i kazal strzymac natarcia. Brak amunicji, lekarstw i zywnosci 9 IX 44 doprowadzly do rozmow kapitulacyjnych. Jednak Stalin przerwal te rozmowy, zgadzajac sie na ladowanie samototow alianckich za Wisla. Natarcia Radzieckie i polskie – wyzwolenie prawobrzeznej W-wa. Nieudana proba zdobycia Wisly. Wielkie straty w ludziach. W-wa zostala dla Niemcow. Cz. zajmujaca przez powstancow zostala podzilona na male czasci, poczym zostaly one likwidowane. Do konca wrzesnia walki trwaly na Mokotowie i Zoliborze, ostatni pkt. oporu – Srodmiescie. Masowe egzekucje, bombardowaniai ostrzeliwania z altyrelii, nakazy opuszczenia miasta. Warszawiacy byli koncentrowani w obozie porzejsciowym w Pruszkowie, a nastepnie rozproszeni po kraju.

Bilans

- od 1 VIII do 2 IX 44 zginela ogromna liczba ludzi, powody: - pubilczne egzekucje, ostrzaly, bombardowania, pozary, przysypania gruzami. Po stronie niemieckiej zginelo ponad 10 razy mniej zolnierzy i cywilow.

- wysiedlenia ludnosci cywilnej do obozow przejsciowych, skad kierowano na przymusowa prace w Rzeszy lub do obozow koncentracyjnych.

- ok.85% budynkow leglo w ruinach; zniszcenie dziel sztuki i zabytkowych obiektow

- 11 X Hitler wydal rozkaz starcia maista z powierzchnia ziemi

- przejmiwanie wladzy przez komunistow, terror

Stosunek panstw do powstania

- brak uznania AK za armmie sojusznicza, co wiazalo sie z nieobjeciem powstancow konwencja genewska i rozstrzeliwaniem ich przez Niemcow...dopiero 30 VII USA i WB uznaly AK za czesc sil alianckich

- Stalin twierdzil, ze powstania nie ma, wydal AC rozkaz przejscia do obrony...Chec zniszczenia W-wa i pokonania powstancow rekami Niemcow

- dopiero w pol. IX alianci uzyskali zgode Stalina na wykorzystanie lotnisk po stroie radzeckiej przez swoje samoloty lecace z Europy Zach. Z pomoca dla owstancow

- komunisci z Boleslawem Bierutem na czele odrzucili propozycje wspolpracy, wspolnego powolaia rzadu i wystapienia razem w obronie interesow polskich na Wsch.

Sikorski - Majski

- rozmowy rozpoczęto po wybuchu wojny niemiecko - radzieckiej

- 30 VII 1941

- ZSRR uznał unieważnienie paktu Ribentrop – Molotow;

- zapowiedziano przywrócenie stosunków dyplomatycznych i wzajemna pomoc w walce z Niemcami

- władze radzieckie zgodziły się na tworzenie armii polskiej w ZSRR pod dowództwem Andersa

- rząd radziecki zobowiązał się udzielić amnestii wszystkim obywatelom polskim przebywającym na terenie ZSRR

Formy oporu stosowane przez Polaków:

- Bierny opór i działalność informacyjna

     - bojkotowano niemieckie zarządzenia, łamano zakazy, zrywano urzędowe obwieszczenia i plakaty, ignorowano zarządzenie o zakazie posiadania radioodbiorników i słuchania alianckich stacji radiowych, wydawano prasę konspiracyjna

     - w 1942 powołano pod przewodnictwem S. Korbonskiego Kierownictwo Walki Cywilnej przy Delegaturze, które miało kierować cywilnym ruchem oporu społeczeństwa (podziemne sady; wyroki na zdrajców i kolaborantów)

     - akcje dywersyjne (np. Wydrukowano obwieszczenie o ewakuacji Niemców z GG w II 1944)

     - produkcja i kolportaż wydawnictw w języku niemieckim podważających zaufanie do Hitlera

     - mały sabotaż prowadzony przez dzieci i młodzież

          - napisy na murach, rozrzucanie ulotek, śpiewanie zakazanych piosenek

     - Szare Szeregi – czyli wcześniej Związek Harcerstwa Polskiego

          - Organizacja Małego Sabotażu „Wawer” pod dowództwem A. Kaminskiego

gromadzono informacje, prowadzono wywiad

    - Polacy zdobyli rakietę V-2, która grupa uczonych zbadała i wysłała dane aliantom

- Sabotaż gospodarczy i przemysłowy

     - rozwój nielegalnego handlu, szmugiel żywności ze wsi do miast, okradanie władz okupacyjnych, ukrywanie inwentarza przed władzami

     - strajki w zakładach produkcyjnych

     - hasło „Pracuj powoli Polaku” i żółwie

- Walka o kulture

     - do czynnych szkol podstawowych wprowadzono programy tajnego nauczania języka polskiego, historii i gegry

     - tajne komplety, czyli kształcenie na wszystkich szczeblach nauczania w prywatnych domach  (Związek Nauczycielstwa Polskiego pod kryptonimem Ton – tajna organizacja nauczycielstwa)

     - wydawana poezja podziemnie (KK Baczynski, T. Borowski, T. Gajcy)

     - przedstawienia teatralne nielegalne wystawy

     - ratowano zabytki, przechowywano archiwa, eksponaty muzealne, dokumentowano zbrodnie wojenne

     - Kościół – pomoc schronienia, materialna itp (np. Kolbe)

     - Komenda AK – Biuro Informacji i Propagandy z płk J. Rzepeckim na czele

- W obronie Zydow

     - w 1939 powstał Żydowski Związek Woskowy

     - w 1942 w getcie – Żydowska Organizacja Bojowa

     - w XII 1942 powołano Rade POmcy Zydom „Zegota”

     - Polacy pomagali w zdobywaniu fałszywych dokumentów, w ucieczkach w getta, dostarczali żywność i leków, ukrywali Żydów

- Walka Zbrojna

     - szkolenie wosjkowe, dzialalnosc konspiracyjnych szkol woskowych, produkcja i gromadzenie broni i sprzętu

     - w AK powstaly wyspecjalizowane komórki do walki z okupantem (Związek Odwetu; Oddział Specjalnych Akcji „OSA” – wykonywanie wyroków śmierci)

     - „Wachlarz” – akcje na tylach frontu wschodnie...