115/9/A/2010
POSTANOWIENIE
z dnia 24 listopada 2010 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Bohdan Zdziennicki – przewodniczący
Stanisław Biernat
Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński
Adam Jamróz
Marek Kotlinowski
Teresa Liszcz – I sprawozdawca
Ewa Łętowska
Marek Mazurkiewicz
Andrzej Rzepliński – II sprawozdawca
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
Mirosław Wyrzykowski,
po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2010 r., wniosku Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej o zbadanie zgodności:
działalności partii politycznej Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej z art. 11 ust. 1 zdanie drugie oraz art. 104 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417 oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375) umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
UZASADNIENIE
I
1.1. Marszałek Sejmu VI kadencji 6 lutego 2008 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie, że działalność partii politycznej Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: Samoobrona RP) jest niezgodna z art. 11 ust. 1 Konstytucji, stanowiącym, że „partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich”, oraz z art. 104 ust. 1 Konstytucji, stanowiącym: „Posłowie są przedstawicielami Narodu. Nie wiążą ich instrukcje wyborców”. Dodatkowo Marszałek Sejmu wniósł też o zaliczenie dokumentów zgromadzonych przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. Pp 1/07 w poczet postępowania dowodowego w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu wniosku Marszałek Sejmu stwierdził, że przed wyborami parlamentarnymi w 2005 r. władze partii Samoobrona RP podjęły decyzję o uzależnieniu biernego prawa wyborczego z ramienia Samoobrony RP od uprzedniego podpisania stosownej umowy oraz weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową. Stronami umowy byli partia polityczna Samoobrona RP reprezentowana przez Przewodniczącego Rady Krajowej Andrzeja L. oraz kandydat w wyborach do Sejmu, Senatu lub Parlamentu Europejskiego, który wyrażał zgodę na kandydowanie w wyborach parlamentarnych z rekomendacji partii Samoobrona RP na warunkach określonych w umowie. Zobowiązywał się on między innymi do zachowania lojalności wobec partii Samoobrona RP, członkostwa wyłącznie w klubie Parlamentarnym Samoobrona RP. Jednocześnie, w zamian za zgodę na wykorzystywanie symbolu Związku Zawodowego Rolnictwa Samoobrona w kampanii wyborczej, każdy z kandydatów zobowiązywał się do zapłacenia na rzecz Związku kwoty 552000 zł. Zabezpieczeniem wierzytelności był weksel in blanco opatrzony klauzulą „bez protestu”. Umowa zakładała umorzenie 80% wymienionej kwoty w dniu zakończenia kadencji Sejmu, jeżeli kandydat nie utracił do tego czasu członkostwa w Klubie Parlamentarnym Samoobrona RP lub w partii Samoobrona RP. Opuszczenie przez posłów klubu lub partii w trakcie kadencji Sejmu (Senatu, Parlamentu Europejskiego) miało skutkować uruchomieniem procedury zmierzającej do wyegzekwowania należności wekslowych, niezależnie od tego, czy ustanie członkostwa nastąpiło dobrowolnie, czy na skutek decyzji władz Klubu Parlamentarnego lub organów statutowych partii Samoobrona RP.
Marszałek Sejmu jako wnioskodawca w rozpatrywanej sprawie podniósł, że Marszałek Sejmu V kadencji skierował 5 stycznia 2007 r. do Trybunału wniosek o stwierdzenie, że przedstawiona w tym wniosku działalność partii politycznej Samoobrona RP jest niezgodna z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 17 grudnia 2007 r. umorzył postępowanie (sygn. Pp 1/07, OTK ZU nr 11/A/2007, poz. 165) ze względu na upływ kadencji Sejmu i związaną z tym utratę legitymacji czynnej przez wnioskodawcę.
Przedstawiając motywy złożenia wniosku w sprawie działalności partii Samoobrona RP, Marszałek Sejmu VI kadencji stwierdził, że organ, który reprezentuje, powinien podejmować wszelkie działania służące respektowaniu konstytucyjnych praw Sejmu i tworzących go posłów. Umorzenie przez Trybunał Konstytucyjny postępowania wszczętego w V kadencji Sejmu pozostawia bez odpowiedzi pytanie o granice dopuszczalnych działań podejmowanych przez partie polityczne w celu dyscyplinowania posłów, którzy uzyskali mandaty z rekomendowanych przez nie list wyborczych.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 Konstytucji, Marszałek Sejmu stwierdził, że partia polityczna jest jedną z form, w których urzeczywistnia się wolność zrzeszania się i które służą realizowaniu aspiracji obywateli do zorganizowanego współdziałania w sprawowaniu władzy. Partie, działając w ramach państwa prawnego, zobowiązane są zarazem do przestrzegania prawa, które wyznacza granice dopuszczalnego i chronionego konstytucyjnie pluralizmu politycznego. Zasada dobrowolności zrzeszania się w partiach politycznych stanowi konsekwencję zarówno powszechnej wolności koalicji (art. 58 ust. 1 Konstytucji), jak i wolności tworzenia i działania partii politycznych (art. 11 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji). Dobrowolność to zachowanie wynikające z własnej woli, nieprzymuszone, pozbawione jakiegokolwiek przymusu. Zdaniem Marszałka Sejmu, konstytucyjna gwarancja zasady dobrowolności zrzeszania się w partie polityczne odnosi się również do swobody tworzenia zrzeszeń parlamentarnych. Dobrowolność, jako zasadę zrzeszania się w partiach politycznych, można rozpatrywać w wymiarze indywidualnym i generalnym. W wymiarze indywidualnym zakłada ona wolność wstępowania do partii, działania w niej i nieskrępowanego wystąpienia. Obejmuje ona również brak jakiegokolwiek przymusu kandydowania do organów partii, zasiadania w nich oraz rezygnacji z uczestnictwa. W wymiarze generalnym dobrowolność przejawia się w wolności obywateli tworzenia partii oraz wolności członków partii politycznej zakończenia działalności tej partii.
Działania partii politycznej ograniczające swobodę decyzji posłów w sprawie przynależności do określonych zrzeszeń parlamentarnych naruszają, zdaniem Marszałka Sejmu, zasadę dobrowolności członkostwa wynikającą z art. 11 ust. 1 Konstytucji. Wolność wystąpienia z klubu parlamentarnego partii nie może być ograniczana przez jakiekolwiek czynności prawne, w tym także abstrakcyjne zobowiązania finansowe, jakimi są weksle. Groźba „skierowania weksla do egzekucji komorniczej” w razie wystąpienia z klubu stanowi przykład wywierania silnej presji ekonomicznej na potencjalnych secesjonistów, utrudniając im znacząco możliwość nieskrępowanego wyboru zrzeszania się na forum parlamentu. Może także służyć jako argument wymuszający na parlamentarzystach określone zachowanie, zgodne z życzeniami władz partii. Osoby, które nie podporządkują się tak pojętej dyscyplinie, mogą być narażone na usunięcie z klubu parlamentarnego, a co za tym idzie – na konieczność zapłaty kwoty określonej w wekslu. Umowy zawierane przez partię polityczną Samoobrona RP z kandydatami na posłów zawierały postanowienia, które ingerowały w swobodę decyzji o członkostwie w partii i w jej klubie parlamentarnym. Naruszały tym samym zasadę dobrowolności członkostwa w partiach politycznych, co jest niezgodne z art. 11 ust. 1 Konstytucji.
Marszałek Sejmu, uzasadniając zarzut naruszenia przez działalność partii politycznej Samoobrona RP art. 104 ust. 1 Konstytucji, stwierdził, że niezgodność ta związana jest bezpośrednio z koncepcją wolnego mandatu przedstawicielskiego. Istotą tej koncepcji jest to, że przedstawiciele wybierani przez naród pełniący w państwie władzę zwierzchnią są reprezentantami całego zbiorowego podmiotu suwerenności, a nie tylko tych, którzy na nich głosowali. Art. 104 ust. 1 Konstytucji zawiera także wyraźny zakaz wprowadzania elementów mandatu imperatywnego. W rezultacie status posła ukształtowany na gruncie Konstytucji akcentuje nie tylko uniwersalny charakter przyznanego mu mandatu, ale jednocześnie ma gwarantować możliwość jego sprawowania w sposób całkowicie niezależny zarówno od strony wyborców jak ich organizacji. Marszałek Sejmu w uzasadnieniu wskazał, że instytucja mandatu przedstawicielskiego była wielokrotnie analizowana w literaturze. Zasada niezależności sprawowania mandatu oznacza niedopuszczalność ustanawiania jakichkolwiek prawnych form podporządkowania działań posła innym podmiotom. Wyborcom lub ich organizacjom nie mogą zatem przysługiwać żadne wiążące prawnie instrumenty, pozwalające narzucić posłowi sposób realizacji jego praw bądź obowiązków związanych ze sprawowaniem mandatu. Pod adresem posła nie można kierować jakichkolwiek zaleceń prawnie determinujących jego działania jako przedstawiciela narodu. Sprzeczna z istotą mandatu wolnego jest np. praktyka dymisji in blanco, polegająca na uzależnieniu wystawienia kandydata na liście wyborczej od zdeponowania przez niego w kierownictwie partii niedatowanego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu. Wykluczone są także jakiekolwiek formy prawnego uzależniania posła względem partii, przejawiające się np. w zaciąganiu przez niego zobowiązań do zwrotu kosztów kampanii wyborczej w razie wystąpienia z klubu parlamentarnego. Niedopuszczalne jest ustanowienie prawnego nakazu przynależności klubowej, zakazu występowania z klubu oraz tworzenia przez posłów nowych klubów parlamentarnych. Koncepcja mandatu wolnego gwarantować ma posłom możliwość całkowicie swobodnego podejmowania decyzji co do ich członkostwa w klubach parlamentarnych. Wszelkie próby instytucjonalnego bądź prawnie wiążącego zapewnienia „wierności” posłów klubom parlamentarnym należy traktować jako przejawy mandatu imperatywnego, a przez to jako działania sprzeczne z art. 104 ust. 1 Konstytucji. Podobna koncepcja mandatu przedstawicielskiego zawarta jest w doktrynie niemieckiej.
Zdaniem Marszałka Sejmu, umowy zawierane przez partię polityczną Samoobrona RP z kandydatami na posłów mają postanowienia determinujące prawnie sposób sprawowania mandatu. Do umownych zobowiązań kandydata należało zachowanie lojalności wobec partii Samoobrona RP, wyrażające się między innymi w członkostwie w Klubie Parlamentarnym Samoobrona RP i reprezentowaniu stanowiska klubu w pracach parlamentarnych i pozaparlamentarnych. W ten sposób nastąpiła ingerencja w możliwości korzystania przez posłów wybranych z rekomendacji partii Samoobrona RP w jedno z uprawnień przysługujących parlamentarzystom, jakim jest prawo do zrzeszania się we frakcje parlamentarne, a to jest sprzeczne z art. 104 ust. 1 Konstytucji. Wykonywanie umownych zobowiązań przez posłów wybranych z rekomendacji partii politycznej Samoobrona RP zagwarantowane zostało dodatkowo silną presją ekonomiczną, polegającą na groźbie ewentualnego wyegzekwowania należności wekslowych przysługujących Związkowi Zawodowemu Rolnictwa Samoobrona. Zdaniem Marszałka Sejmu, ewentualny brak gwarancji wykonania umowy między kandydatem a partią polityczną Samoobrona RP w postaci dodatkowego zobowiązania wekslowego na rzecz Związku Zawodowego Rolnictwa Samoobrona nie eliminowałby, w świetle wcześniejszych ustaleń, naruszenia art. 104 ust. 1 Konstytucji.
W opinii Marszałka Sejmu, zarzutem niezgodnego z Konstytucją działania polegającego na naruszeniu zasady mandatu wolnego obarczyć należy partię polityczną Samoobrona RP. Uzależnienie możliwości kandydowania z rekomendacji partii Samoobrona RP od uprzedniego podpisania stosownej umowy dokonała bowiem partia polityczna Samoobrona RP.
Marszałek Sejmu we wniosku odniósł się także do ustaleń faktycznych Trybunału w sprawie o sygn. Pp 1/07. W przekonaniu wnioskodawcy, materiał dowodowy zebrany przez Trybunał Konstytucyjny w tym postępowaniu w dostatecznym stopniu uzasadnia zarzut niezgodności działalności partii Samoobrona RP z Konstytucją. Mając na uwadze tożsamość okoliczności faktycznych stanowiących podstawę inicjatywy Marszałka Sejmu V kadencji oraz złożonego aktualnie wniosku, Marszałek Sejmu wniósł o zaliczenie dokumentów zgromadzonych przez Trybunał w sprawie o sygn. Pp 1/07 (por. niżej, pkt 3 tej części uzasadnienia) w poczet postępowania dowodowego.
2. Prezes Trybunału Konstytucyjnego w piśmie z 22 lutego 2008 r. poinformował Przewodniczącego partii politycznej Samoobrona RP o wniosku Marszałka Sejmu z 6 lutego 2008 r. o zbadanie zgodności działalności partii Samoobrona RP z Konstytucją i zakreślił 60-dniowy termin na nadesłanie wyjaśnień. W odpowiedzi Przewodniczący partii politycznej Samoobrona RP, w piśmie z 25 kwietnia 2008 r., wyjaśnił, że „faktycznym uczestnikiem postępowania z wniosku Marszałka Sejmu RP winien być Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona RP”. Ponadto Przewodniczący partii politycznej Samoobrona RP zauważył, że włączone do akt dochodzenia w sprawie o sygn. akt AP II Ko 43/07 uwierzytelnione podpisy dokumentów zgromadzonych w toku śledztwa Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu w sprawie o sygn. akt AP II Ds. 19/06, w szczególności uwierzytelnione podpisy umów, nie były podpisane ani przez przedstawiciela partii politycznej Samoobrona RP, ani przez przedstawiciela Związku Zawodowego Rolnictwa Samoobrona. Powyższe w połączeniu z ustaleniem, że do egzekucji nie zostały skierowane żadne weksle, oraz z faktem braku jakiejkolwiek szkody majątkowej po stronie wystawców weksli winno czynić wniosek Marszałka Sejmu RP bezprzedmiotowym.
3.1.1. Marszałek Sejmu V kadencji 5 stycznia 2007 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie, że działalność partii politycznej Samoobrona RP jest niezgodna z: art. 11 ust. 1 Konstytucji, stanowiącym, że „Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich (...)”, art. 11 ust. 2 Konstytucji, stanowiącym, że „Finansowanie partii politycznych jest jawne”, i art. 104 ust. 1 Konstytucji, stanowiącym, że „Posłowie są przedstawicielami Narodu. Nie wiążą ich instrukcje wyborców”.
Marszałek wskazał, że przed wyborami parlamentarnymi w 2006 r. władze partii politycznej Samoobrona RP podjęły decyzję o uzależnieniu startu w wyborach z listy Samoobrony od uprzedniego podpisania weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową. Zgodnie z zawartą umową, opuszczenie przez posłów partii Samoobrona RP w toku trwania kadencji Sejmu powoduje unieruchomienie procedury zmierzającej do wyegzekwowania należności wekslowych w wysokości 552000 zł. Lider partii, Andrzej L., zapowiedział publicznie egzekwowanie ww. zobowiązań od wszystkich posłów, którzy opuszczą Samoobronę. Podobne stanowisko zajął Janusz M. – wiceszef Klubu Parlamentarnego Samoobrona RP (dalej: klub albo KP Samoobrona). W ocenie wnioskodawcy, przedmiotowa działalność partii Samoobrona RP naruszała art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 104 ust. 1 Konstytucji.
Ponadto, w piśmie z 26 stycznia 2007 r., Marszałek Sejmu, na podstawie art. 58 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), wniósł o zlecenie Prokuratorowi Generalnemu, w celu zebrania i utrwalenia dowodów, przeprowadzenia dochodzenia w zakresie:
1) ustalenia, czy przed wyborami parlamentarnymi w 2006 r. władze partii politycznej Samoobrona RP podjęły formalną lub nieformalną decyzję o uzależnieniu kandydowania z ramienia partii do Sejmu lub Senatu od uprzedniego podpisania weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową,
2) ustalenia miejsca (lub miejsc) przechowywania weksli wraz z deklaracjami wekslowymi,
3) dostarczenia kopii deklaracji wekslowej podpisywanej przez kandydatów na posłów i senatorów z ramienia Samoobrony RP,
4) ustalenia, czy wobec posłów, którzy opuścili (zarówno z własnej woli, jak również wskutek wykluczenia) klub parlamentarny Samoobrona RP, były stosowane groźby realizacji weksli,
5) ustalenia, czy wobec posłów lub senatorów, którzy rozważali opuszczenie klubu parlamentarnego Samoobrona RP, były stosowane groźby realizacji weksli,
6) ustalenia, czy jakikolwiek z weksli podpisywanych przez kandydatów został poddany egzekucji.
3.1.2. W pismach z 7 i 16 marca 2007 r., w imieniu partii Samoobrona RP, wyjaśnienia w sprawie przedstawił jej przewodniczący Andrzej L., zaprzeczając, że działalność Samoobrona RP jest niezgodna ze wskazanymi we wniosku postanowieniami Konstytucji.
Jego zdaniem, treść art. 11 ust. 1 Konstytucji nie obejmuje zrzeszania się posłów w klubach lub kołach parlamentarnych. Dobrowolność tworzenia w Sejmie klubów poselskich lub kół poselskich wynika z art. 8 ust. 2 Regulaminu Sejmu (odpowiednio art. 21 ust. 1 Regulaminu Senatu). Przewodniczący partii podniósł także, że Samoobrona RP nie wywierała jakiegokolwiek wpływu na członków KP Samoobrona, poza stosowaniem dopuszczalnych w praktyce parlamentarnej instytucji, takich jak zobowiązanie do przynależności do klubu parlamentarnego członków partii, dyscyplina klubowa przy głosowaniach, popieranie i reprezentowanie stanowiska klubu na forum parlamentu i poza nim. Przywołane przez wnioskodawcę postanowienia umowy zawieranej przez Samoobronę RP z kandydatami na posłów i senatorów obligują parlamentarzystów, wyłącznie w takim zakresie, do lojalności wobec klubu i decyzji jego władz. Zarówno podpisanie umowy jak i start w wyborach parlamentarnych z list Samoobrony RP były całkowicie dobrowolne.
Przewodniczący partii wyjaśnił, że w zakresie zobowiązań o charakterze finansowym umowa obejmowała odpłatne udostępnienie przez Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona praw do korzystania z symbolu Związku; płatność wynagrodzenia została zabezpieczona w formie weksla in blanco. Przyznał, że ta umowa uprzywilejowuje członków Klubu Parlamentarnego Samoobrona, w odniesieniu do których płatność wyżej wymienionego wynagrodzenia została zniesiona. Jego zdaniem, nie sposób w tym aspekcie mówić o sankcji czy przymusie ekonomicznym. Ponadto roszczenia o charakterze finansowym wynikające z ww. umowy przysługują wyłącznie Związkowi Zawodowemu Rolnictwa Samoobrona, który jest podmiotem odrębnym od partii politycznej Samoobrona RP. Dodatkowo podniesiono, że Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona nie wystąpił na drogę sądową wobec żadnego z kandydatów czy też byłych parlamentarzystów.
W opinii przewodniczącego partii, nieuzasadniony jest również zarzut niezgodności działalności partii z art. 104 ust. 1 Konstytucji. Parlamentarzyści zrzeszeni w Klubie Parlamentarnym Samoobrona wykonują mandat na zasadach takich samych, jak parlamentarzyści innych klubów. Funkcjonowanie parlamentarnej dyscypliny klubowej nie było dotąd kwestionowane. Gdyby przyjąć wykładnię proponowaną przez Marszałka, wszystkie głosowania, w których zarządzana jest dyscyplina klubowa, należałoby uznać za wymierzone w wolność wykonywania mandatu i sprzeczne z Konstytucją.
3.1.3. Postanowieniem z 25 kwietnia 2007 r., na podstawie art. 58 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny zlecił Prokuratorowi Generalnemu, w celu zebrania i utrwalenia dowodów, przeprowadzenie dochodzenia w sprawie działalności partii politycznej Samoobrona RP w zakresie niezbędnym do ustalenia:
1) czy władze partii Samoobrona RP podjęły decyzje uzależniające umieszczenie kandydatów na listach wyborczych tej partii do Sejmu od złożenia weksla,
2) czy władze partii Samoobrona RP podjęły decyzje uzależniające poparcie dla kandydata do Senatu od złożenia weksla,
3) czy i jaki statutowy organ partii podejmował decyzje w tej sprawie,
4) czy i jaka była statutowa podstawa podejmowania takich decyzji,
5) wystawienia jakiego rodzaju weksla żądano od kandydatów,
6) jaka była treść deklaracji wekslowej,
7) jaka była treść umów zawieranych między kandydatami do mandatów a władzami partii,
8) kto ze strony partii Samoobrona RP podpisywał umowy,
9) jakie były zamiary władz partii co do wykorzystania weksli,
10) jakie czynności prawne i faktyczne zostały przedsięwzięte przez władze partii odnośnie posiadanych weksli.
Prokurator Generalny powierzył dochodzenie w sprawie działalności partii politycznej Samoobrona RP Prokuraturze Apelacyjnej w Poznaniu (postanowienie o wszczęciu dochodzenia z 30 maja 2007 r., sygn. akt Ap II Ko 43/07). W ramach tego postępowania prokurator przesłuchał świadków (15 posłów na Sejm wchodzących w 2005 r. i w dniu przesłuchania w skład Prezydium Rady Krajowej partii Samoobrona RP) i zbadał akta dochodzenia prowadzonego w Prokuraturze Apelacyjnej w Poznaniu (sygn. akt Ap II Ds. 19/06), dotyczącego przestępstw określonych w art. 49c pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857, ze zm.; dalej: ustawa o partiach politycznych), w ramach którego rozpoznawane jest m.in. zawiadomienie o przestępstwie złożone przez Marszałka Sejmu. Do akt dochodzenia o sygn. akt Ap II Ko 43/07 prokurator dołączył z akt dochodzenia o sygn. akt Ap II Ds. 19/06 odpisy weksli i umów wekslowych oraz innych dokumentów dotyczących weksli i umów wekslowych, w tym pokwitowania odbioru od kandydatów weksli i oświadczeń poręczycieli wekslowych oraz opinii. 31 lipca 2007 r. Prokurator Generalny przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu akta dochodzenia w sprawie działalności partii politycznej Samoobrona RP (sygn. akt Ap II Ko 43/07).
Wraz z pismem z 11 września 2007 r. (sygn. akt PR III Dsn 182/2007) zastępca Prokuratora Generalnego przesłał wyjaśnienia partii Samoobrona RP (pismo z 17 sierpnia 2007 r.), z których wynika, że posiedzenia Prezydium Rady Krajowej tej partii nie są i nie były w przeszłości protokołowane. Jeśli tego wymagają okoliczności, efekty posiedzeń przyjmują formę decyzji, uchwał lub pism czy komunikatów, kierowanych do władz statutowych partii. Ponadto nie są i nie były protokołowane posiedzenia Klubu Parlamentarnego Samoobrona RP. W piśmie z 29 sierpnia 2007 r. dyrektor Biura Krajowego partii Samoobrona RP uściślił podane informacje. Wyjaśnił, że posiedzenia Klubu Parlamentarnego Samoobrona RP „nie były co do zasady protokołowane”. Były protokołowane w zależności od przedmiotu posiedzenia. Po zakończeniu IV kadencji Sejmu protokoły z posiedzeń Klubu nie podlegały archiwizacji i nie zostały zachowane. Poza tym dyrektor Biura Krajowego partii poinformował, że na zlecenie partii Samoobrona RP została sporządzona 4 lipca 2005 r. przez radcę prawnego opinia prawna dotycząca stosowania weksli w ramach kampanii wyborczej (opinię załączono). Zastępca Prokuratora Generalnego przekazał również odpisy umów wekslowych i związanych z nimi dokumentów dotyczących trzech posłów na Sejm.
3.1.4. Postanowieniem z 17 grudnia 2007 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie o sygn. Pp 1/07 na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Dnia 7 września 2007 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął bowiem uchwałę o skróceniu kadencji (Dz. U. Nr 163, poz. 1154), postanowieniem z 7 września 2007 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zarządził wybory do Sejmu i Senatu na 21 października 2007 r. (Dz. U. Nr 162, poz. 1145), zaś pierwsze posiedzenie Sejmu VI kadencji zostało zwołane na 5 listopada 2007 r. Tak więc 4 listopada 2007 r. upłynęła V kadencja Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i wygasły mandaty posłów tej kadencji. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny przyjął, że zdolność wykonywania przez Marszałka Sejmu określonych w Konstytucji funkcji jest związana integralnie z działaniem Sejmu w systemie kadencyjnym, i uznał, kontynuując dotychczasową linię orzeczniczą, że zakończenie kadencji skutkuje dyskontynuacją działań podejmowanych zarówno przez Sejm in pleno, grupy posłów, jak i przez organy Sejmu.
3.2.1. Analiza zarzutów i wzorców kontroli wskazanych w sprawach o sygn. Pp 1/07 oraz Pp 1/08 uzasadnia wniosek, że dotyczą one tego samego stanu faktycznego i prawnego. Zasadności tego stwierdzenia nie uchyla to, że zakres zaskarżenia w sprawie o sygn. P 1/07 był szerszy niż w sprawie o sygn. Pp 1/08, ze względu na wskazanie dodatkowego wzorca kontroli w postaci art. 11 ust. 2 Konstytucji. Niemniej jednak, w znaczeniu proceduralnym mamy do czynienia z dwiema odrębnymi sprawami; w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest możliwe podjęcie postępowania umorzonego ze względu na utratę legitymacji wnioskodawcy. Z uwagi na tożsamość podstawy prawnej i faktycznej spraw rozpatrywanych w postępowaniach o sygn. Pp 1/07 i Pp 1/08, na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy o TK oraz art. 352 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 57 ust. 1 ustawy o TK Przewodniczący składu orzekającego Trybunału Konstytucyjnego wydał zarządzenie z 26 października 2010 r., na mocy którego zaliczył dowody i dokumenty zgromadzone w trakcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. Pp 1/07 (dwa tomy akt TK; k. 1-304), wraz z załączonymi do nich i wytworzonymi, na podstawie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 25 kwietnia 2007 r., 6 tomami akt Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu o sygn. akt Ap II Ko 43/07 (1207 kart), w poczet materiału dowodowego w sprawie o sygn. Pp 1/08. Na podstawie dowodów zebranych w sprawie Trybunał Konstytucyjny ustalił stan faktyczny.
...
Forest377