(K)Bidzan Leszek - Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym.pdf
(
210 KB
)
Pobierz
Medycyna Wieku Podeszłego 2011, tom 1, nr 1, 31–41
PRACA POGLĄDOWA
Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym
Leszek Bidzan
Klinika Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego Akademii Medycznej w Gdańsku
Przedrukowano za zgodą z:
Psychiatria w Praktyce Klinicznej
2008; 1: 1–11
Zaburzenia nastroju należą do najczęściej występu-
jących zaburzeń u osób w wieku podeszłym. Obraz
kliniczny, przebieg, a także leczenie w pewnym stop-
niu różnią się u osób starszych i młodszych. Rozpo-
znanie zaburzeń nastroju u osób w wieku podeszłym
jest trudne ze względu na częstą dominację w obra-
zie klinicznym innych objawów, takich jak: lęk, ob-
niżenie funkcji poznawczych, skargi natury soma-
tycznej. Etiologia depresji wieku podeszłego jest
niemal zawsze wieloprzyczynowa. Ustalając diagno-
zę i określając metody terapii, konieczne jest
uwzględnienie współistniejących chorób somatycz-
nych oraz stosowanego leczenia. Bezpieczeństwo
i skuteczność określonych metod terapii są odmien-
ne w różnych grupach wiekowych, zmieniają się rów-
nież u tego samego chorego w trakcie jego życia.
Terapia zaburzeń depresyjnych wieku podeszłego
zawsze musi mieć charakter holistyczny. Oprócz
właściwie dobranego leczenia metodami biologicz-
nymi kluczowe znaczenie ma nawiązanie relacji
z chorym, stworzenie mu poczucia bezpieczeństwa
i zainteresowania. Obecnie dostępnych jest wiele le-
ków o wystarczającej skuteczności i zadowalającym
profilu bezpieczeństwa u osób w wieku podeszłym.
Medycyna Wieku Podeszłego 2011, 1 (1), 31–41
słowa kluczowe: zaburzenia depresyjne, wiek pode-
szły, obraz kliniczny, leczenie
WPROWADZENIE
Adres do korespondencji:
lek. Piotr Buchta
III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii
Śląski Uniwersytet Medyczny
Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu
ul. Szpitalna 2, 41–800 Zabrze
tel. 0 32 273 23 16, faks 0 32 273 26 79
e-mail: scchs@infomed.slam.katowice.pl
Zaburzenia nastroju należą do najczęściej występują-
cych zaburzeń u osób w wieku podeszłym [1–3]. Dzieli się
je na maniakalne (z podwyższeniem nastroju) oraz depre-
syjne (z obniżeniem nastroju). U części osób okresy obni-
żonego nastroju występują naprzemiennie z okresami
podwyższonego nastroju. Mówi się wówczas o zaburze-
niach dwubiegunowych. Najczęściej jednak pojawiają się
okresy depresji. Mogą one być przedzielone wyraźnymi
okresami remisji, podczas których pacjent nie wykazuje
jakichkolwiek objawów psychopatologicznych, mamy
wówczas do czynienia z tak zwaną depresją nawracającą.
Zazwyczaj okresy depresji, nawet nieleczone, kończą się
po rozmaicie długim czasie, który, niestety, może się prze-
ciągać do wielu miesięcy. Wystąpienie depresji (nazywa-
ne w systemach klasyfikacyjnych „epizodem”) wcale nie
musi oznaczać, że po pewnym czasie pojawi się ona po-
nownie. U dużej części osób depresja występuje tylko raz
w życiu i nigdy nie powraca, nawet jeżeli nie stosuje się
działań profilaktycznych. Czasami jednak depresja nie
kończy się powrotem do stanu przed chorobą i mimo upły-
wu miesięcy lub lat trwa nadal. Pewna poprawa, która może
wówczas wystąpić, nie jest równoznaczna z pełną remisją.
Do takiego niekorzystnego przebiegu predysponuje obec-
ność dodatkowych czynników, do których należą zarów-
no współistniejące choroby fizyczne, jak i psychiczne.
W okresie starości szczególnie często dochodzi do współ-
występowania wielu czynników o niekorzystnym wpływie
na przebieg zaburzenia depresyjnego [4, 5].
Nieco innym zagadnieniem są zaburzenia dystymicz-
ne, oznaczające przewlekłe stany depresyjne o nasileniu
mniejszym niż w przypadku epizodu depresyjnego. Nie-
które klasyfikacje rozróżniają „depresję z melancholią”
i „depresję bez melancholii”. W pierwszym przypadku
dominują uwarunkowania biologiczne (endogenne),
a w drugim przyczyny depresji trzeba upatrywać w reak-
cji określonego typu osobowości na niekorzystne czynni-
ki środowiskowe. Do objawów mających świadczyć o endo-
Copyright © 2011 Via Medica, ISSN 2083–005X
31
www.mwp.viamedica.pl
Medycyna Wieku Podeszłego 2011, tom 1, nr 1, 31–41
gennym charakterze należą: wyraźny zanik odczuwania
przyjemności, brak aktywności, wyraźne spowolnienie
psychoruchowe, a zwłaszcza zaburzenia tak zwanych
funkcji cyklicznych, w tym szczególnie zaburzenia snu
z charakterystycznym zbyt wczesnym budzeniem się
z poczuciem wyczerpania i często lęku. Dla postaci endo-
gennych bardziej typowe są rozmaite reakcje somatycz-
ne. Należy jednak stwierdzić, że dążenie do ścisłej klasy-
fikacji natury i postaci zaburzeń nastroju w przypadku
osoby w wieku podeszłym nie zawsze ma sens. Zaburze-
nia nastroju u takich osób zasadniczo różnią się od stwier-
dzanych u osób młodszych. Wynika to ze współdziałania
wielu dodatkowych czynników, które w młodszych gru-
pach wiekowych nie występują lub też są wprawdzie
obecne, ale nie odgrywają istotniejszej roli. Szczególnie
próba określenia, czy zaburzenie ma charakter endogen-
ny czy też raczej egzogenny, jest zwykle skazana na nie-
powodzenie. Najczęściej obecne są czynniki obydwu ty-
pów, co skłania do zastosowania kompleksowego lecze-
nia, które uwzględni różne aspekty funkcjonowania oso-
by w podeszłym wieku [6].
Trudno zwłaszcza ustalić naturę zaburzenia w przy-
padku pierwszego zachorowania. U osób, u których
w młodszych okresach życia rozpoznano już chorobę jed-
no- lub dwubiegunową, również należy się liczyć ze
zmianą zarówno jej przebiegu, jak i obrazu klinicznego
wraz z procesem starzenia się.
Stany patologicznego obniżenia nastroju należy od-
różnić od naturalnych reakcji psychologicznych. W sytu-
acji zaistnienia niekorzystnych okoliczności życiowych,
szczególnie straty osoby bliskiej, obniżenie nastroju jest
procesem zupełnie naturalnym. Często odróżnienie sta-
nów fizjologicznej żałoby od zaburzenia depresyjnego
jest trudne. Pomocne w różnicowaniu może być to, że
w przypadku reakcji żałoby obniżenie nastroju jest dość
ściśle związane z zaistniałą sytuacją, odnosi się to również
do wypowiadanych treści. W miarę upływu czasu nastrój
się wyrównuje, chyba że nadal utrzymują się niekorzyst-
ne czynniki wyzwolone przez sytuację, która zapoczątko-
wała taką reakcję. Głębokie przygnębienie, trwające
przez długi czas, wypowiadanie niedorzecznych treści
depresyjnych, a zwłaszcza tak zwane objawy „endogen-
ne”, mogą już wskazywać na depresję [3, 7, 8].
Rozpoznanie zaburzeń nastroju w okresie starości jest
trudnym zadaniem. Należy zdawać sobie sprawę, że
znaczna część zaburzeń pozostaje nierozpoznana lub jest
niewłaściwie rozpoznana, co powoduje często zaniecha-
nie leczenia lub prowadzenie terapii w zupełnie nieodpo-
wiednim kierunku.
Zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym rzad-
ko spełniają wszystkie kryteria diagnostyczne określone
dla tej kategorii chorób. W okresie starości mamy raczej
do czynienia z objawami zaburzeń nastroju w szerokim
pojęciu niż z konkretną jednostką chorobową opisaną
poprzez systemy diagnostyczne [9].
Zaburzenia depresyjne, o czym należy pamiętać, czę-
sto współwystępują w wielu stanach chorobowych. Prak-
tycznie trudno wskazać taką kategorię diagnostyczną,
w której nie byłyby obecne zaburzenia nastroju.
ZABURZENIA DEPRESYJNE
Depresja to zaburzenie życia emocjonalnego, którego
podstawowym objawem jest dominujące uczucie smutku,
przygnębienia, zniechęcenia. Zaburzenia depresyjne
przybierają kilka postaci, które opisują systemy klasyfika-
cji. Należy jednak zdać sobie sprawę, że stwierdzane ob-
jawy nie zawsze są możliwe do zakwalifikowania w okre-
ślonych kategoriach diagnostycznych. Uwaga ta odnosi
się zwłaszcza do psychopatologii wieku podeszłego.
POSTACIE DEPRESYJNYCH ZABURZEŃ NASTROJU
Epizod depresyjny
Pojęciem tym określa się stan obniżonego nastroju, ale
również utraty zainteresowań i zmniejszenie energii, któ-
re w istotny sposób wpływają negatywnie na funkcjono-
wanie człowieka. Nie są to jedyne objawy. Często poja-
wiają się również: zaburzenia koncentracji uwagi i zdol-
ności myślenia, utrata poczucia własnej wartości, poczu-
cie winy, zahamowanie lub niepokój, zaburzenia snu oraz
zmiany łaknienia i masy ciała. Problem pojawia się wów-
czas, kiedy te „dodatkowe”: objawy zaczynają domino-
wać w obrazie klinicznym. Jest to częsta przyczyna trud-
ności i błędów diagnostycznych. Taka sytuacja jest szcze-
gólnie częsta u osób w wieku starszym i dodatkowo skom-
plikowana poprzez zgłaszanie wielu skarg somatycz-
nych. Skargi somatyczne w przebiegu zaburzeń depresyj-
nych stanowią złożony problem. Z jednej strony mogą być
wynikiem typowo depresyjnego postrzegania własnego
ciała („jest chore”, „umiera”), a z drugiej strony trzeba rów-
nież pamiętać o zwiększonej predyspozycji do odczuwa-
nia doznań bólowych w trakcie depresji. Zarówno sama
depresja sprzyja obecności zaburzeń somatycznych
(układ sercowo-naczyniowy, oddechowy, immunolo-
giczny, endokrynologiczny), jak i choroby somatyczne
32
www.mwp.viamedica.pl
Leszek Bidzan,
Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym
poprzez różne mechanizmy sprzyjają stanom depresyj-
nym. Dodatkowym elementem tego skomplikowanego
układu wzajemnych zależności jest stosowanie leków,
z których niektóre mają działanie depresjogenne. Są to na
przykład leki hipotensyjne, kortykosteroidy, antagoniści
wapnia, część leków przeciwnowotworowych. Działanie
depresjogenne ma też wiele leków psychotropowych.
Zaburzenia depresyjne u osoby starszej, jak już wspo-
mniano, mogą dość często różnić się od spotykanych
w młodszym wieku [10, 11]. Jedna z różnic może polegać na
odmienności w ekspresji lęku. Lęk jako jeden z istotnych
objawów zaburzeń depresyjnych u osób młodszych wy-
daje się częściej ujawniać w bezpośredniej postaci i jako
taki jest werbalizowany. U osób starszych często przybiera
on postać przesadnego zamartwiania się, nieuzasadnio-
nych obaw, przedłużonego czuwania, zaburzeń koncen-
tracji i pamięci. Niejednokrotnie objawia się tylko w po-
staci somatycznej jako zmęczenie, uczucie duszności lub
hiperwentylacji, potliwość, dolegliwości bólowe głowy,
mięśniowe, żołądka (i wiele innych), wymioty lub biegun-
ka oraz przyspieszone bicie serca.
Nasilenie depresji może przybierać różne stopnie, któ-
re często się zmieniają u pacjenta w trakcie trwania jed-
nego epizodu. Jak wiadomo, epizod depresyjny, nawet
nieleczony, powinien ustąpić w ciągu różnie długiego
okresu. Powinien, ale zwłaszcza u osób w wieku pode-
szłym często w ogóle nie ustępuje, przechodząc w stan
przewlekły. Jednak nawet wówczas, kiedy depresja
utrzymuje się przez kilka lat, zawsze możliwe jest uzyska-
nie remisji, chyba że oprócz depresji rozwija się inna cho-
roba, która maskowała swój początek objawami depresyj-
nymi. Z taką sytuacją można mieć do czynienia w przy-
padku procesów otępiennych [12].
Depresje psychotyczne
fikować ich treść pod wpływem otoczenia. Niekiedy na-
wet sam przyznaje, że jego wypowiedzi są absurdalne.
Oprócz urojeń spotyka się również inne objawy psycho-
tyczne. Są to najczęściej omamy słuchowe, których treść
wiąże się z urojeniowymi sądami. Inne, poza słuchowy-
mi, rodzaje omamów mogą się wprawdzie pojawić w de-
presji psychotycznej, ale są rzadkie i raczej powinny su-
gerować inne niż depresyjne podłoże chorobowe. W de-
presjach psychotycznych bardziej wyrażone są zaburze-
nia funkcji poznawczych [15].
Depresje psychotyczne wiążą się z większym ryzy-
kiem samobójstwa niż pozostałe. Obecność objawów psy-
chotycznych w depresji wiąże się zwykle z przedłuża-
niem się fazy depresyjnej, niekiedy przez okres ponad
2 lat. Długotrwałość choroby łącznie z obecnością obja-
wów psychotycznych powoduje w większym stopniu niż
w przypadku innych zaburzeń depresyjnych upośledze-
nie w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym chore-
go, co prowadzi do inwalidztwa.
Dystymia
O tej kategorii zaburzeń mówi się wówczas, kiedy
pojawia się przewlekłe, trwające powyżej 2 lat poczucie
obniżonego nastroju lub smutku. Zwykle nie występują
tutaj z taką intensywnością pozostałe objawy, szczególnie
określane pojęciem „endogenne”. Obraz kliniczny tego
zaburzenia nie jest tak „dramatyczny”, jak można to ob-
serwować w trakcie epizodu depresji. Zaburzenia dysty-
miczne zasadniczo nie uniemożliwiają człowiekowi funk-
cjonowania, ale w znacznym stopniu je utrudniają. U osób
w wieku podeszłym zaburzenia dystymiczne w wielu
przypadkach wiążą się z obciążeniem somatycznym, czę-
sto o charakterze przewlekłym. Uważa się, że w okresie
starości występują częściej.
Objawy depresyjne („mała depresja”)
Objawy psychotyczne w przebiegu zaburzeń depre-
syjnych u osób w wieku podeszłym są stosunkowo częste.
Urojenia są najczęściej nihilistyczne lub hipochondrycz-
ne, charakteryzują się absurdalnością i najczęściej towa-
rzyszą stanom związanym z uszkodzeniem mózgu
w przebiegu różnych etiologicznie chorób. We współcze-
snych systemach klasyfikacji chorób psychicznych depre-
sjom z towarzyszącymi objawami psychotycznymi przy-
znano osobne miejsce wśród zaburzeń nastroju [13, 14].
Często u podłoża wypowiadanych urojeń leży nie
zawsze artykułowane pragnienie śmierci. Chory na de-
presję wypowiadający urojenia może zmieniać lub mody-
Bardzo często u osób w wieku podeszłym stwierdza-
ne zaburzenia nie spełniają kryteriów diagnostycznych epi-
zodu depresyjnego lub dystymii. Najczęściej obserwuje się
pojedyncze objawy typowe dla depresji, którym często to-
warzyszą inne, nietypowe (wg kryteriów diagnostycznych),
często związane ze sferą somatyczną. Niektórzy próbują sto-
sować termin „małej depresji”, oznaczającej stan pod wzglę-
dem intensywności zbliżony do zaburzeń dystymicznych,
ale o krótszym okresie trwania, któremu towarzyszą często
takie objawy, jak: brak energii, zanik zainteresowań i moty-
wacji, pogorszenie funkcji poznawczych.
33
www.mwp.viamedica.pl
Medycyna Wieku Podeszłego 2011, tom 1, nr 1, 31–41
Objawy depresyjne w innych zaburzeniach
psychopatologicznych
Kategoria „Zaburzenia nastroju” (ICD-10,
International
Classification of Disorders, tenth revision)
nie wyczerpuje
wszystkich możliwości wystąpienia objawów depresyj-
nych. Trudno właściwie wskazać postać zaburzeń psy-
chopatologicznych, w której nie występowałyby objawy
depresji. Do kategorii zaburzeń, w przebiegu których
objawy depresji pojawiają się typowo, można zaliczyć:
zaburzenia poznawcze i wszelkie stany tak zwanego „or-
ganicznego” uszkodzenia mózgowia, nadużywanie i uza-
leżnienie od substancji psychoaktywnych, zaburzenia
lękowe i pokrewne, zaburzenia osobowości, w tym uwa-
runkowane procesami patologicznymi mózgowia (tzw.
„charakteropatie”).
Objawy depresyjne w przebiegu
procesów otępiennych
Obniżenie funkcji poznawczych sprzyja pojawieniu
się zaburzeń nastroju. Związek zaburzeń otępiennych
z obniżeniem nastroju jest złożony i niewątpliwie uzależ-
niony od postaci etiologicznych demencji. Sama obecność
otępienia wpływa w oczywisty sposób na obraz psycho-
patologiczny depresji, ale również pojawienie się tej ostat-
niej niekiedy w dramatycznym stopniu pogarsza funkcjo-
nowanie chorego. Zaburzenia depresyjne towarzyszące
otępieniom często nie są rozpoznawane, a przez to nie
podejmuje się ich leczenia, co wpływa negatywnie na stan
chorego [16–18].
Obraz psychopatologiczny depresji wykazuje
pewną zmienność w zależności od stopnia nasilenia otę-
pienia. Wśród łagodnych postaci demencji częściej
stwierdza się dystymię. Również w mniej nasilonych
postaciach otępienia dominują zaburzenia nastroju
z dysforią, zmniejszenie łaknienia, lęk, myśli samobój-
cze. Natomiast takie objawy, jak utrata energii i zainte-
resowań wraz z wyrażonymi zaburzeniami funkcji po-
znawczych, są charakterystyczne dla silniejszych sta-
nów otępienia [19–21].
Pomiędzy poszczególnymi postaciami otępienia
stwierdza się pewne różnice w obrazie depresji. Na przy-
kład w otępieniu czołowo-skroniowym do jednych
z pierwszych objawów należy apatia, której jednak nie to-
warzyszą pozostałe charakterystyczne objawy depresji,
takie jak: smutek, płaczliwość oraz poczucie beznadziej-
ności. W dalszych etapach choroby obraz może się jednak
zmieniać i zbliżać do „typowego” dla depresji. Znaczne
zróżnicowanie obrazu klinicznego zaburzeń depresyj-
nych stwierdza się w otępieniach naczyniopochodnych.
Głębokie zmiany w substancji białej wiążą się z wyraźną
redukcją pobudzenia, czemu towarzyszy jednoczesne
głębsze przygnębienie [22].
Pewne cechy charakterystyczne ma depresja w prze-
biegu otępienia wielozawałowego. Częściej niż w innych
postaciach otępień stwierdza się w tym przypadku zmia-
ny nastroju, w tym takie, które zachodzą w ciągu doby.
Fluktuacja nastroju może prowadzić również do zmian
w funkcjonowaniu, które nie znajdują wytłumaczenia
w stanie fizycznym. Można się spodziewać zaburzeń psy-
chotycznych (urojeń depresyjnych) o treści dostosowanej
do aktualnego nastroju [23].
W demencji podkorowej spowodowanej zawałami
lakunarnymi wynikającymi z zamknięcia światła tętni-
czek występują apatia, spowolnienie procesów psychicz-
nych oraz spowolnienie ruchowe [24].
Uszkodzenie tkanki mózgowej sprzyja wystąpieniu
licznych objawów psychopatologicznych, co oznacza, że
prawie zawsze „typowym” objawom depresyjnym towa-
rzyszy wiele innych zjawisk psychopatologicznych,
znacznie modyfikujących obraz. Szczególnie wystąpienie
objawów psychotycznych oraz agresji, nierzadkie w prze-
biegu demencji, może sprawiać, że objawy depresji są
mało widoczne.
Zespół depresyjny powoduje zaburzenia funkcji inte-
lektualnych, co wykazano za pomocą metod psychologii
klinicznej również u osób bez klinicznych cech otępienia.
Należy wobec tego oczekiwać, że pojawienie się depresji
w przebiegu procesu otępiennego nasili istniejące już
wcześniej upośledzenie czynności poznawczych.
Depresja nawracająca
Jest to niejednolita grupa zaburzeń, która klinicznie
charakteryzuje się okresowymi stanami obniżonego
nastroju z występującymi pomiędzy nimi okresami re-
misji. Zaburzenia te zwykle rozpoznaje się we wcześ-
niejszych okresach życia. Przeciętny wiek zachorowa-
nia to 4. lub 5. dekada życia, chociaż choroba ta może
po raz pierwszy wystąpić również znacznie później.
Można się spodziewać pojawienia się kilku nawrotów,
w tym zawsze, w każdym wieku, może wystąpić epizod
maniakalny, co powoduje, że rozpoznanie zaburzeń
depresyjnych nawracających nigdy nie będzie dia-
gnozą ostateczną. Obraz kliniczny poszczególnych
epizodów wykazuje pewne różnice w zależności od
34
www.mwp.viamedica.pl
Leszek Bidzan,
Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym
Tabela 1.
Czynniki zwiększające ryzyko samobójstwa
u osób w wieku podeszłym
Cechy zespołu
depresyjnego
· Depresja o dużym nasileniu
· Poczucie winy
· Poczucie beznadziejności
· Niska samoocena
· Anhedonia
· Lęk przewlekły, niepokój
· Bezsenność
· Ujawniane myśli lub zamiary samobójcze
· Przewlekła subdepresja
Cechy
demograficzne
· Wiek podeszły
· Płeć męska
· Osoby owdowiałe (rozwiedzione)
(obu płci)
Sytuacja socjalna
· Samotność
· Zła sytuacja materialna
· Utrata źródeł utrzymania
Dane z wywiadu
· Próby samobójcze w przeszłości
· Samobójstwa osób bliskich (krewnych,
osób ważnych dla pacjenta), okres
żałoby
Inne cechy
· Złe przystosowanie społeczne
· Nadużywanie alkoholu
· Zaburzenia osobowości
(cyklotymiczne, antyspołeczne)
· Przewlekłe choroby somatyczne
· Przewlekła bezsenność
· Przewlekłe dolegliwości bólowe
· Organiczne zespoły mózgowe
świadome, wcale nierzadkie u osób w wieku podeszłym,
a często wynikające z zaburzeń pamięci.
TERAPIA ZABURZEŃ NASTROJU
Ogólne zasady
wieku osoby, u której wystąpią. Im starsza osoba, tym
bardziej mogą być u niej wyrażone takie objawy, jak
niepokój, lęk oraz objawy psychotyczne.
RYZYKO SAMOBÓJSTWA
Przy okazji omawiania problemów związanych z za-
burzeniami nastroju należy pamiętać o problemie samo-
bójstw. Niestety, wiek podeszły oraz zaburzenia nastro-
ju, szczególnie depresyjne, znacznie zwiększają groźbę
podjęcia próby samobójczej.
Ryzyka popełnienia samobójstwa nigdy nie można
całkowicie wykluczyć. Istnieje jednak kilka czynników,
które łączą się z większym ryzykiem. Przedstawiono je
w tabeli 1. Często chory podejmuje próby samobójcze przy
użyciu leków. Dlatego też, przepisując jakikolwiek śro-
dek, należy zawsze brać pod uwagę możliwość jego
przedawkowania. Możliwe jest tutaj zarówno przedaw-
kowanie świadome (w celach samobójczych), jak i nie-
Pojęcie „zaburzenia nastroju” obejmuje stany wpraw-
dzie podobne pod względem obrazu klinicznego, ale
uwarunkowane bardzo różnymi procesami. Jednym
z elementów patogenezy zaburzeń nastroju są zmiany
w układach neuroprzekaźnikowych, zwłaszcza w układach
noradrenergicznym i serotoninergicznym. Jednak po-
strzeganie tych złożonych patogenetycznie zaburzeń tyl-
ko w kontekście stanu neuroprzekaźników jest niedo-
puszczalnym uproszczeniem. Szczególnie u osób w wie-
ku podeszłym zaburzenia nastroju, a zwłaszcza stany
depresyjne, są uwarunkowane wieloma przyczynami, co
zmusza do podjęcia wielokierunkowych działań terapeu-
tycznych.
Znaczna część stanów depresyjnych (zwłaszcza lżej-
szych) nie zawsze wymaga podjęcia leczenia farmakolo-
gicznego. W innych przypadkach przyczyną depresji
może być właśnie stosowanie leków; w takim przypadku
działanie powinno się sprowadzić do odstawienia takie-
go środka, a kiedy z przyczyn medycznych nie jest to
możliwe — do redukcji jego dawki lub zamiany na inny.
Wiele stanów depresyjnych wynika z niekorzystnych
uwarunkowań środowiskowych lub jest przejawem za-
burzeń osobowości (niektóre ze stanów dystymicznych),
w takich przypadkach raczej trudno oczekiwać, że zasto-
sowanie leku przyniesie radykalną poprawę. Farmakolo-
gia może być w tej sytuacji pomocna jedynie w reduko-
waniu niektórych objawów (nasilone objawy wegetatyw-
ne, lęk, zaburzenia snu).
Zarówno indywidualne, jak i grupowe formy psycho-
terapii stanowią istotny element leczniczy w depresjach
wieku podeszłego. Jak podkreślano, zaburzenia depresyj-
ne u osób w tym wieku stanowią zwykle wieloczynniko-
wy problem, dlatego ich leczenie nie może pomijać od-
działywań psychologicznych. Metody biologiczne łącznie
z psychoterapią są o wiele bardziej efektywne. W wielu
przypadkach leczenie może się opierać wyłącznie na psy-
choterapii.
Spośród metod psychoterapii kierunek poznawczy
wydaje się najbardziej właściwy w leczeniu depresji wie-
ku podeszłego. Zakłada się tutaj, że u podłoża depresji leżą
głęboko zakorzenione schematy negatywnego myślenia,
które powodują, że wszelkie wydarzenia, również obojęt-
35
www.mwp.viamedica.pl
Plik z chomika:
pgwizdal
Inne pliki z tego folderu:
(20)[12]Kazimierz Imieliński - Zaburzenia Psychoseksualne.pdf
(9447 KB)
(K)Bidzan Leszek - Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym.pdf
(210 KB)
(K)Bonner Barbara - Dzieci przejawiające problemy z zachowaniami seksualnymi.pdf
(985 KB)
(K)Cuellar K. Amy; Johnson L. Sheri; Winters Ray - Odrębności między depresją w chorobie dwubiegunowej i jednobiegunowej.pdf
(302 KB)
(K)HYL~1.PDF
(136 KB)
Inne foldery tego chomika:
Filmy
Instrukcje
Kopie zapasowe
Książki (Filozofia)
Książki (Fizyka)
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin