Jak rozumieć własność intelektualną?
• Pojęcie własności intelektualnej odnosi się do wytworów ludzkiego umysłu
Własność intelektualna oznacza rezultaty działalności twórczej w dziedzinie przemysłowej,
naukowej i artystycznej
• Przedmiot praw własności intelektualnej
• „jako taki” posiada charakter niematerialny (np. utwór literacki)
• jednak z reguły znajduje ucieleśnienie w przedmiotach materialnych (np. książka)
• Prawna ochrona zabezpiecza twórców uprawnionych z tytułu poszczególnych kategorii praw własności intelektualnej oferując im czasową wyłączność eksploatacji dobra intelektualnego
Własność intelektualna w życiu codziennym
– Znak towarowy (np. logo Nokia)
– Wynalazek np. tworzywo sztuczne odporne na uderzenia
– Wzór przemysłowy np. „oprawa” design aparatu telefonicznego
– Wzór użytkowy np. ergonomiczna klawiatura
– Utwór np. program komputerowy, utwór muzyczny
– Know-how (nieujawnione informacje dotyczące współdziałania aplikacji)
– Topografia układu scalonego np. procesor
– Utwór muzyczny np. warstwa muzyczna piosenek
– Utwór literacki np. teksty piosenek
– Utwór plastyczny np. projekt graficzny okładki płyty
– Przedmiot praw pokrewnych np. fonogram (nagranie), artystyczne wykonanie
– Ochrona wizerunku artysty
Sposoby uzyskiwania ochrony wytworów niematerialnych
OCHRONA
– FORMALNA
– Rejestracja w lokalnym urzędzie (UP)
– Rejestracja w regionalnym urzędzie
– NIEFORMALNA
– Powstająca w momencie stworzenia
– Powstająca w związku z użyciem w obrocie
– Powstająca w związku z utrzymaniem w tajemnicy
Na czym polega ochrona formalna?
• ochrona udzielana przez właściwy organ (np. urząd patentowy) w trybie rejestracji, na podstawie wniosku o udzielenie prawa, w oparciu o procedurę administracyjną na następujące przedmioty praw własności intelektualnej
• wynalazki
• znaki towarowe
• wzory użytkowe
• topografie układów scalonych
• wzory przemysłowe
• oznaczenia geograficzne
• nowe odmiany roślin
• Uzyskanie ochrony związane jest z:
• oczekiwaniem na wydanie decyzji o udzieleniu prawa (do kilku lat w zależności od rodzaju prawa)
• poniesieniem kosztów (np. konieczność uiszczenia opłat pobieranych przez urząd patentowy, kosztów obsługi prawnej, obsługi rzecznika patentowego)
Na czym polega ochrona nieformalna?
• ochrona powstająca automatycznie w związku ze stworzeniem dobra intelektualnego, bez spełnienia jakichkolwiek formalności (umieszczenia adnotacji o zastrzeżeniu praw, rejestracji, wniesienia opłat) np.:
• prawa autorskie do utworu
• prawa pokrewne
• ochrona powstająca w związku z używaniem/ujawnieniem konkretnego dobra intelektualnego w obrocie gospodarczym np.:
• prawo do znaku towarowego powszechnie znanego
• prawo do niezarejestrowanego wzoru przemysłowego
• prawo do oznaczenia przedsiębiorstwa
• ochrona powstająca w związku z utrzymywaniem dobra intelektualnego w tajemnicy np.:
• tajemnica przedsiębiorstwa/poufne know-how
Porównanie ochrony formalnej i nieformalnej
Zalety ochrony formalnej
• posiadanie dowodu istnienia prawa
• ułatwienie dochodzenia ochrony z tytułu naruszenia prawa
Zalety ochrony nieformalnej
• ochrona powstająca automatycznie
• brak kosztów uzyskania ochrony
Wady ochrony formalnej
• czas oczekiwania na uzyskanie ochrony
• koszty związane z uzyskaniem ochrony
Wady ochrony nieformalnej
• trudności z wykazaniem istnienia prawa
• trudności dowodowe w przypadku dochodzenia ochrony
Charakterystyka praw własności intelektualnej
Prawa własności intelektualnej:
• są prawami wyłącznymi, gwarantującymi uprawnionym monopol w zakresie korzystania z chronionego dobra, i rozporządzania prawem je chroniącym
• zasada numerus clausus praw wyłącznych – prawami własności intelektualnej o charakterze wyłącznym są tylko te prawa, którym ustawodawca nadał taki status
• mają charakter majątkowy, co umożliwia obrót tymi prawami na drodze umów przenoszących/licencyjnych, podlegają też dziedziczeniu
• wyjątek stanowią mające niezbywalny charakter prawa osobiste przysługujące twórcy (np. prawo do autorstwa wynalazku/ autorstwa utworu)
• mają charakter terytorialny, co oznacza, że wyłączność w zakresie korzystania z dobra chronionego prawem rozciąga się tylko na terytorium kraju/krajów ochrony (np. terytorium rejestracji)
• szersza ochrona terytorialna wynikać może z umów/konwencji międzynarodowych (np. konwencji o patencie europejskim, konwencji berneńskiej)
• mają charakter czasowy, tj. trwają maksymalnie przez ustalony ustawowo okres (np. 25 lat dla wzoru przemysłowego, przez okres życia twórcy i 70 lat po jego śmierci w przypadku autorskich praw majątkowych przysługujących do utworu)
• wyjątek stanowią nieograniczone w czasie prawa osobiste np. twórcy utworu
Rola praw własności intelektualnej w działalności gospodarczej
• umożliwiają zdobycie/wzmocnienie pozycji na rynku dzięki wyłączności w zakresie stosowania chronionych rozwiązań oraz decydowania, o tym kto i w jaki sposób może z nich korzystać
• stanowią majątkowy składnik przedsiębiorstwa
• podlegają zbyciu/licencjonowaniu
• mogą być wniesione aportem do spółki
• mogą być przedmiotem zastawu
• mogą być komercjalizowane w różnych formach i w różnym zakresie (np. w oparciu o umowy licencyjne, umowy przenoszące prawo)
• wspierają strategię biznesową i marketingową
• umożliwiają uzyskanie funduszy na działalność innowacyjną (stanowią dla inwestorów „wartość dodaną”, gdy przedsiębiorstwo stara się o finansowanie zewnętrzne)
Podstawowe prawa własności intelektualnej
PRAWO AUTORSKIE
PATENT
PRAWO OCHRONNE NA WZÓR UŻYTKOWY
PRZEDMOT OCHRONY
Utwór
Wynalazek
Wzór użytkowy
PRZESŁANKI OCHRONY
– Oryginalność
– Indywidualność
– Ustalenie
– Nowość
– Poziom wynalazczy
– Techniczny charakter
– Przemysłowa stosowalność
– Użyteczność
OCHRONA FORMALNA
Nie
Tak
CZAS OCHORNY
Okres życia twórcy i 70 lat po jego śmierci (autorskie prawa majątkowe);
ochrona nieograniczona czasowo (autorskie prawa osobiste)
20 lat od momentu zgłoszenia
(dodatkowe świadectwo ochronne – do 25/26 lat)
10 lat od momentu zgłoszenia
PRAWO OCHRONNE NA ZNAK TOWAROWY
PRAWO Z REJESTRACJI WZORU PRZEMYSŁOWEGO
Znak towarowy
Wzór przemysłowy
– Przedstawienie w formie graficznej
– Zdolność odróżniająca
– Indywidualny charakter
...
Asia_kenkyuu